مبانی کامپیوتر و اینترنتسرور، ابر و امنیت پایهدرس ۱۶ از ۱۶

پروژه: ردپای یک درخواست

پروژه‌ی پایانی دوره‌ی مبانی: یک سایت HTTPS کوچک روی کامپیوتر خودت با اسم دامنه‌ی دلخواه، CA آزمایشی و فایل قابل‌دانلود، دنبال کردن یک درخواست مرحله به مرحله (اسم ← IP ← پورت ← TLS ← HTTP ← لاگ سرور)، اندازه‌گیری زمان هر مرحله با curl، بررسی سلامت دانلود با هش، و یک اسکریپت تشخیص که می‌گوید درخواست در کدام مرحله شکست خورده.

حدود ۲۰ دقیقه مطالعه
۳ تمرین با جواب
مقدماتی (از صفر مطلق)
به‌روزرسانی: ۲۹ مهر ۱۴۰۵

توی این پروژه همه‌ی مفهوم‌های دوره را کنار هم می‌بینی. یک «فروشگاه» کوچک روی کامپیوتر خودت راه می‌اندازی که اسم دامنه‌ی خودش را دارد (shop.test)، با HTTPS و گواهی‌ای که یک CA آزمایشی امضا کرده، و یک فایل برای دانلود با هشش. بعد یک درخواست را از لحظه‌ی تایپ آدرس تا رسیدن پاسخ مرحله به مرحله دنبال می‌کنی و در آخر اسکریپتی می‌نویسی که برای هر آدرسی بگوید درخواست در کدام مرحله شکست خورده: اسم، پورت، گواهی یا خود سایت. این همان کاری است که یک مهندس شبکه یا DevOps هر روز با «سایت باز نمی‌شود» انجام می‌دهد.

مسئله

«سایت باز نمی‌شود» یک جمله است، ولی پشتش دست‌کم پنج مرحله است که هر کدام می‌تواند جداگانه خراب شود و هر کدام علامت خودش را دارد. کسی که مرحله‌ها را نمی‌شناسد، همه‌چیز را با هم امتحان می‌کند: مرورگر را عوض می‌کند، کش را پاک می‌کند، سرور را ری‌استارت می‌کند. کسی که می‌شناسد، از اول مسیر شروع می‌کند و در یک دقیقه به مرحله‌ی خراب می‌رسد.

نقشه‌ی مسیر

ردپای یک درخواست HTTPS: هر مرحله به مرحله‌ی قبلی تکیه دارد، و هر کدام خطای مخصوص خودش را دارد.

پوشه‌ی پروژه:

قدم ۱: اسم دامنه

shop.test را در دفترچه‌ی محلی (درس DNS) به کامپیوتر خودت اشاره بده:

echo "127.0.0.1   shop.test" | sudo tee -a /etc/hosts
getent hosts shop.test

127.0.0.1   shop.test
127.0.0.1       shop.test

قدم ۲: CA و گواهی

همان کارهای درس HTTPS، این بار برای shop.test:

mkdir -p ~/trace/site && cd ~/trace
openssl req -x509 -newkey ec -pkeyopt ec_paramgen_curve:prime256v1 -nodes \
    -keyout ca.key -out ca.crt -days 365 -subj "/CN=LoopX Test CA"
openssl req -newkey ec -pkeyopt ec_paramgen_curve:prime256v1 -nodes \
    -keyout shop.key -out shop.csr -subj "/CN=shop.test"
printf "subjectAltName=DNS:shop.test\n" > san.ext
openssl x509 -req -in shop.csr -CA ca.crt -CAkey ca.key -CAcreateserial \
    -out shop.crt -days 90 -extfile san.ext

Certificate request self-signature ok
subject=CN = shop.test

قدم ۳: محتوای سایت و فایل دانلودی

cat > site/index.html <<EOF
<!doctype html>
<html lang="fa" dir="rtl"><head><meta charset="utf-8"><title>فروشگاه</title></head>
<body><h1>فروشگاه آزمایشی</h1><a href="catalog.pdf">دانلود کاتالوگ</a></body></html>
EOF
head -c 300000 /dev/urandom > site/catalog.pdf
(cd site && sha256sum catalog.pdf > SHA256SUMS)
ls -l site

total 304
-rw-rw-r-- 1 ali ali     78 Oct 22 00:40 SHA256SUMS
-rw-rw-r-- 1 ali ali 300000 Oct 22 00:40 catalog.pdf
-rw-rw-r-- 1 ali ali    219 Oct 22 00:40 index.html

/dev/urandom بایت‌های تصادفی می‌دهد؛ «کاتالوگ» ما فقط ۳۰۰ هزار بایت تصادفی است با پسوند .pdf (درس فایل: پسوند فقط اسم است). SHA256SUMS همان فایلی است که سایت‌های واقعی کنار فایل‌های دانلودی می‌گذارند (درس رمز و هش). پرانتز دور cd site && ... یعنی «این را در یک پوسته‌ی جدا اجرا کن»، تا خودمان در ~/trace بمانیم.

قدم ۴: سرور

import functools, http.server, ssl

Handler = functools.partial(http.server.SimpleHTTPRequestHandler, directory="site")
server = http.server.ThreadingHTTPServer(("127.0.0.1", 8443), Handler)
ctx = ssl.SSLContext(ssl.PROTOCOL_TLS_SERVER)
ctx.load_cert_chain("shop.crt", "shop.key")
server.socket = ctx.wrap_socket(server.socket, server_side=True)
print("serving https://shop.test:8443 ...", flush=True)
server.serve_forever()

همان سرور درس HTTPS با دو فرق: پوشه‌ی site را سرو می‌کند (نه پوشه‌ی فعلی، تا کلید خصوصی‌ها هرگز قابل‌دانلود نباشند!) و ThreadingHTTPServer چند درخواست را هم‌زمان جواب می‌دهد. در یک ترمینال جدا روشنش کن و بگذار بماند:

cd ~/trace && python3 server.py

serving https://shop.test:8443 ...

قدم ۵: ردپا، مرحله به مرحله

در ترمینال دوم (cd ~/trace)، همان مسیری را برو که مرورگر می‌رود.

مرحله‌ی ۱، اسم ← IP (درس DNS):

getent hosts shop.test

127.0.0.1       shop.test

مرحله‌ی ۲، اتصال TCP (درس پورت):

nc -zv shop.test 8443

Connection to shop.test (127.0.0.1) 8443 port [tcp/*] succeeded!

مرحله‌ی ۳ و ۴، TLS و HTTP (درس‌های HTTPS و HTTP). از خروجی بلند curl -v فقط خط‌های مهم را نگه دار (grep -E خط‌هایی را که با این الگوها جورند نشان می‌دهد؛ دوره‌ی لینوکس):

curl -sv --cacert ca.crt https://shop.test:8443/ 2>&1 \
    | grep -E "^\* (Connected|SSL connection)|^\*  (subject|issuer|SSL cert)|^[<>] (GET|HTTP|Host|Content-Length|Content-type)"

* Connected to shop.test (127.0.0.1) port 8443
* SSL connection using TLSv1.3 / TLS_AES_256_GCM_SHA384 / X25519 / id-ecPublicKey
*  subject: CN=shop.test
*  subjectAltName: host "shop.test" matched cert's "shop.test"
*  issuer: CN=LoopX Test CA
*  SSL certificate verify ok.
> GET / HTTP/1.1
> Host: shop.test:8443
< HTTP/1.0 200 OK
< Content-type: text/html
< Content-Length: 219

خط به خط، کل دوره در یازده خط: اتصال TCP به IPی که از اسم به دست آمد؛ تونل TLS 1.3 با AES؛ گواهی برای shop.test، امضاشده با CA ما و verify ok؛ و داخل تونل، درخواست HTTP با هدر Host و پاسخ ۲۰۰ با ۲۱۹ بایت، دقیقاً اندازه‌ی index.html.

مرحله‌ی ۵، لاگ سرور (درس کلاینت و سرور). به ترمینال اول نگاه کن:

127.0.0.1 - - [22/Oct/2026 00:40:36] "GET / HTTP/1.1" 200 -

قدم ۶: زمان هر مرحله

curl می‌تواند زمان رسیدن به پایان هر مرحله را بگوید (به ثانیه، از لحظه‌ی شروع):

curl -s -o /dev/null --cacert ca.crt \
    -w "dns=%{time_namelookup} tcp=%{time_connect} tls=%{time_appconnect} first-byte=%{time_starttransfer} total=%{time_total}\n" \
    https://shop.test:8443/

dns=0.000247 tcp=0.000332 tls=0.003766 first-byte=0.008605 total=0.008657

همه زیر ۱۰ میلی‌ثانیه، چون همه‌چیز روی همین کامپیوتر است: DNS از /etc/hosts (چند صدم میلی‌ثانیه)، TCP روی localhost، TLS کمی بیشتر (رمزنگاری کلید عمومی کار CPU است)، و بیشترین زمان تا اولین بایت پاسخ: کار خود سرور پایتون. روی یک سایت واقعی در یک شهر دیگر، هر مرحله‌ی شبکه‌ای ده‌ها میلی‌ثانیه می‌شود (درس شبکه، ping). این عددها به تو می‌گویند کندی کجاست: DNS کند؟ سرور دور؟ یا برنامه‌ی سرور کند (first-byte بزرگ و بقیه کوچک)؟

قدم ۷: دانلود سالم؟

mkdir -p ~/downloads && cd ~/downloads
curl -sS --cacert ~/trace/ca.crt -O https://shop.test:8443/catalog.pdf -O https://shop.test:8443/SHA256SUMS
sha256sum -c SHA256SUMS

catalog.pdf: OK

(-O فایل را با همان اسمی که در آدرس است ذخیره می‌کند.) حالا یک «خرابی» شبیه‌سازی کن، یک بایت به آخر فایل اضافه کن:

printf "x" >> catalog.pdf
sha256sum -c SHA256SUMS; echo "exit=$?"
file catalog.pdf

catalog.pdf: FAILED
sha256sum: WARNING: 1 computed checksum did NOT match
exit=1
catalog.pdf: data

یک بایت از ۳۰۰ هزار، و هش رد شد. file هم می‌گوید محتوا PDF نیست، فقط «data» است؛ پسوند دروغ می‌گفت. هر دو درس را این‌جا با هم دیدی.

قدم ۸: اسکریپت تشخیص

همه‌ی این مرحله‌ها را در یک اسکریپت جمع کن که برای هر آدرسی، مرحله به مرحله جلو برود و اولین مرحله‌ی شکست‌خورده را بگوید. فایل ~/trace/trace.sh:

#!/usr/bin/env bash
# trace.sh: ردپای یک درخواست HTTPS، مرحله به مرحله
# استفاده: ./trace.sh https://shop.test:8443/
url="$1"
host=$(echo "$url" | sed -E 's#^https?://([^/:]+).*#\1#')
port=$(echo "$url" | sed -nE 's#^https?://[^/:]+:([0-9]+).*#\1#p')
port=${port:-443}

echo "== 1) DNS: $host"
ip=$(getent hosts "$host" | awk '{print $1}' | head -1)
if [ -z "$ip" ]; then
    echo "   FAIL: name not found (check DNS or /etc/hosts)"; exit 1
fi
echo "   ok: $ip"

echo "== 2) TCP: $ip:$port"
if ! nc -z -w 3 "$ip" "$port" 2>/dev/null; then
    echo "   FAIL: port closed or unreachable (is the server running? firewall?)"; exit 2
fi
echo "   ok: port open"

echo "== 3) TLS + 4) HTTP"
out=$(curl -sS -o /dev/null --cacert ca.crt \
      -w "%{http_code} %{time_namelookup} %{time_connect} %{time_appconnect} %{time_starttransfer} %{time_total} %{size_download}" \
      "$url" 2>&1)
code=$?
if [ $code -ne 0 ]; then
    echo "   FAIL (curl exit $code): $(echo "$out" | head -1)"; exit 3
fi
read -r http dns tcp tls first total size <<< "$out"
echo "   TLS ok, HTTP status: $http, $size bytes"
echo "== timing (seconds from start)"
echo "   dns=$dns  tcp=$tcp  tls=$tls  first-byte=$first  total=$total"
[ "$http" -lt 400 ] || { echo "   FAIL: server answered with an error"; exit 4; }
echo "== all good"

لازم نیست همه‌ی خط‌ها را الان بفهمی؛ دوره‌های لینوکس و bash دقیقاً همین ابزارها را یاد می‌دهند (sed برای بیرون کشیدن اسم و پورت از آدرس، awk برای ستون اول، if و کد خروج). چیزی که مهم است منطق است: هر مرحله فقط وقتی اجرا می‌شود که قبلی موفق بوده، و هر شکست کد خروج متفاوتی دارد (۱ تا ۴) تا اسکریپت‌های دیگر هم بفهمند چه شده.

cd ~/trace
chmod +x trace.sh
./trace.sh https://shop.test:8443/; echo "exit=$?"

== 1) DNS: shop.test
   ok: 127.0.0.1
== 2) TCP: 127.0.0.1:8443
   ok: port open
== 3) TLS + 4) HTTP
   TLS ok, HTTP status: 200, 219 bytes
== timing (seconds from start)
   dns=0.000247  tcp=0.000332  tls=0.003766  first-byte=0.008605  total=0.008657
== all good
exit=0

حالا چهار خرابی متفاوت، همان سه پیام سناریو و یکی بیشتر:

./trace.sh https://shopp.test:8443/; echo "exit=$?"
./trace.sh https://shop.test:9999/; echo "exit=$?"
./trace.sh https://localhost:8443/; echo "exit=$?"
./trace.sh https://shop.test:8443/missing.html; echo "exit=$?"

== 1) DNS: shopp.test
   FAIL: name not found (check DNS or /etc/hosts)
exit=1
== 1) DNS: shop.test
   ok: 127.0.0.1
== 2) TCP: 127.0.0.1:9999
   FAIL: port closed or unreachable (is the server running? firewall?)
exit=2
== 1) DNS: localhost
   ok: 127.0.0.1
== 2) TCP: 127.0.0.1:8443
   ok: port open
== 3) TLS + 4) HTTP
   FAIL (curl exit 60): curl: (60) SSL: no alternative certificate subject name matches target host name 'localhost'
exit=3
== 1) DNS: shop.test
   ok: 127.0.0.1
== 2) TCP: 127.0.0.1:8443
   ok: port open
== 3) TLS + 4) HTTP
   TLS ok, HTTP status: 404, 335 bytes
== timing (seconds from start)
   dns=0.000424  tcp=0.000511  tls=0.003495  first-byte=0.004509  total=0.004545
   FAIL: server answered with an error
exit=4

آدرس	مرحله‌ی شکست	علت	درس
`shopp.test`	۱ (اسم)	غلط تایپی؛ این اسم در hosts/DNS نیست	DNS
`shop.test:9999`	۲ (TCP)	روی این پورت کسی گوش نمی‌دهد	پورت
`localhost:8443`	۳ (TLS)	همان سرور، ولی گواهی برای `shop.test` است	HTTPS
`shop.test:8443/missing.html`	۴ (HTTP)	همه‌چیز سالم، فقط این صفحه نیست	HTTP

سومی جالب است: اسم درست بود، پورت باز بود، همان سرور بود؛ فقط اسمی که پرسیدی با گواهی نمی‌خواند. بدون این اسکریپت، «localhost کار نمی‌کند ولی shop.test کار می‌کند» گیج‌کننده بود.

⚡ بررسی سریع

trace.sh برای سایت شرکت در مرحله‌ی ۲ با «port closed» شکست می‌خورد. اولین کاری که روی سرور می‌کنی؟

جواب درست: ببین برنامه‌ی وب‌سرور در حال اجراست و روی کدام آدرس و پورت گوش می‌دهد (ss -tln)

مرحله‌ی ۱ سالم بود؛ مشکل از سرور یا فایروال است، نه اسم یا گواهی.

چک‌لیست نهایی

✓ چک‌لیست پروژه‌ی ردپای یک درخواست

shop.test در /etc/hosts به 127.0.0.1 اشاره می‌کند (getent hosts)
CA آزمایشی و گواهی shop.test ساخته شده و openssl verify آن را OK می‌گوید
server.py فقط پوشه‌ی site را سرو می‌کند، نه کلیدها
curl -v --cacert ca.crt دست‌دادن TLS و پاسخ 200 را نشان می‌دهد
زمان هر مرحله با curl -w اندازه‌گیری شده
فایل دانلودی با sha256sum -c بررسی شده و خرابی عمدی FAILED داده
trace.sh برای هر چهار خرابی، مرحله‌ی درست را گزارش می‌کند
آخر کار: خط shop.test از /etc/hosts پاک شده

اشتباهات رایج

۱) سرو کردن پوشه‌ای که کلید خصوصی دارد

اگر server.py پوشه‌ی ~/trace را سرو می‌کرد، هر کس https://shop.test:8443/shop.key را دانلود می‌کرد. راه‌حل: محتوای سایت همیشه در پوشه‌ی جدا؛ کلیدها با مجوز 600 بیرون از آن.

۲) پریدن به مرحله‌ی آخر

«۵۰۰ می‌دهد، پس DNS را عوض کنیم». اگر پاسخ HTTP گرفتی، مرحله‌های ۱ تا ۳ سالم‌اند. راه‌حل: اولین مرحله‌ی خراب را پیدا کن و فقط همان را درست کن.

۳) `-k` برای «حل» مرحله‌ی ۳

اسکریپت با curl -k همیشه از مرحله‌ی ۳ رد می‌شود و تو هیچ‌وقت نمی‌فهمی گواهی منقضی یا اشتباه است. راه‌حل: در اسکریپت‌های بررسی، بررسی گواهی را روشن نگه دار.

۴) فراموش کردن پاک‌سازی

خط shop.test ماه‌ها در /etc/hosts می‌ماند. راه‌حل: آخر پروژه پاکش کن (sudo nano /etc/hosts).

تمرین

تمرینآسان

سرور را با Ctrl+C ببند و trace.sh را برای https://shop.test:8443/ اجرا کن. در کدام مرحله شکست می‌خورد؟ خطای مرورگر برای همین وضعیت چیست؟

دیدن جواب

== 1) DNS: shop.test
   ok: 127.0.0.1
== 2) TCP: 127.0.0.1:8443
   FAIL: port closed or unreachable (is the server running? firewall?)
exit=2

مرحله‌ی ۲: اسم سالم است ولی روی پورت ۸۴۴۳ برنامه‌ای نیست. مرورگر می‌گوید ERR_CONNECTION_REFUSED («shop.test refused to connect»)؛ curl می‌گوید Couldn't connect to server. همان درس پورت.

تمرینمتوسط

یک خرابی مرحله‌ی ۳ دیگر بساز: گواهی‌ای برای shop.test که CA ما امضا نکرده (خودامضا). سرور را با آن روشن کن و ببین trace.sh چه می‌گوید. فرقش با خطای localhost:8443 چیست؟

دیدن جواب

cd ~/trace
openssl req -x509 -newkey ec -pkeyopt ec_paramgen_curve:prime256v1 -nodes \
    -keyout self.key -out self.crt -days 30 -subj "/CN=shop.test" -addext "subjectAltName=DNS:shop.test"
sed -e "s/shop.crt/self.crt/; s/shop.key/self.key/" server.py > server_self.py
python3 server_self.py

در ترمینال دیگر:

./trace.sh https://shop.test:8443/; echo "exit=$?"

== 3) TLS + 4) HTTP
   FAIL (curl exit 60): curl: (60) SSL certificate problem: self-signed certificate
exit=3

هر دو در مرحله‌ی ۳ و با کد ۶۰ curl، ولی علت متفاوت: این‌جا اسم درست است و گواهی به هیچ CA مورد اعتمادی نمی‌رسد؛ در localhost گواهی معتبر بود ولی اسم نمی‌خواند. در دنیای واقعی، اولی یعنی «کسی گواهی آزمایشی را روی سرور واقعی گذاشته» (یا یک مهاجم وسط راه است) و دومی یعنی «اسم سایت در گواهی نیست».

تمرینسخت

trace.sh را گسترش بده تا یک مرحله‌ی ۰ هم داشته باشد: اگر آدرس با http:// (نه https) شروع شد، هشدار بدهد «بدون رمزنگاری» و پورت پیش‌فرض را ۸۰ بگذارد. و در آخر، اگر گواهی کمتر از ۳۰ روز اعتبار دارد، هشدار بدهد (راهنما: openssl s_client گواهی را از سرور می‌گیرد و openssl x509 -checkend آن را بررسی می‌کند؛ درس HTTPS).

دیدن جواب

قبل از مرحله‌ی ۱:

scheme=${url%%://*}
if [ "$scheme" = "http" ]; then
    echo "== 0) WARNING: plain http, nothing is encrypted"
    port=$(echo "$url" | sed -nE 's#^https?://[^/:]+:([0-9]+).*#\1#p')
    port=${port:-80}
fi

و قبل از == all good:

if [ "$scheme" = "https" ]; then
    if ! openssl s_client -connect "$ip:$port" -servername "$host" </dev/null 2>/dev/null \
         | openssl x509 -noout -checkend $((30*86400)) > /dev/null; then
        echo "   WARNING: certificate expires in less than 30 days"
    fi
fi

./trace.sh https://shop.test:8443/

   dns=0.000313  tcp=0.000476  tls=0.003333  first-byte=0.008898  total=0.008935
== all good

گواهی shop.crt نود روز اعتبار دارد، پس هشداری نیامد. برای دیدن هشدار، یک گواهی ۲۰ روزه با همان CA بساز و سرور را با آن اجرا کن:

openssl x509 -req -in shop.csr -CA ca.crt -CAkey ca.key -CAcreateserial -out short.crt -days 20 -extfile san.ext
sed -e "s/shop.crt/short.crt/" server.py > server_short.py
python3 server_short.py

   dns=0.000317  tcp=0.000413  tls=0.003900  first-byte=0.009083  total=0.009120
   WARNING: certificate expires in less than 30 days
== all good

(گواهی خودامضای تمرین متوسط به این مرحله نمی‌رسد: در مرحله‌ی ۳ رد می‌شود.) برای آدرس http:// هم هشدار مرحله‌ی ۰ می‌آید و tls=0.000000 است، چون دست‌دادن TLSی در کار نیست؛ پیام «TLS ok» را هم می‌توانی فقط برای https چاپ کنی. ${url%%://*} (برش رشته در bash) همه‌چیز بعد از :// را حذف می‌کند و http یا https می‌ماند. -servername همان SNI درس HTTPS است. حالا یک ابزار واقعی داری: همین اسکریپت را با cron هر ساعت برای سایت‌هایت اجرا کن و اگر کد خروجش صفر نبود، خبرت کند (دوره‌ی لینوکس، درس cron).

آزمونک

ترتیب درست مرحله‌های یک درخواست HTTPS؟
اگر پاسخ HTTP با کد 500 گرفتی، کدام مرحله‌ها قطعاً سالم بوده‌اند؟
خطای «could not resolve host» در کدام مرحله است؟
time_starttransfer خیلی بزرگ و بقیه‌ی زمان‌ها کوچک‌اند. کندی کجاست؟
چرا server.py پوشه‌ی site را سرو می‌کند نه ~/trace را؟
sha256sum -c برای فایل دانلودشده FAILED داد. یعنی…

جمع‌بندی

یک درخواست HTTPS پنج مرحله دارد: اسم ← IP، TCP، TLS، HTTP، و ردپا در لاگ سرور؛ هر کدام خطای مخصوص خودش را دارد.
تشخیص یعنی پیدا کردن اولین مرحله‌ی خراب: getent hosts، nc -zv، curl -v، کد وضعیت، لاگ.
curl -w زمان هر مرحله را می‌دهد و می‌گوید کندی در شبکه است یا در برنامه.
هش (SHA256SUMS) سلامت فایل دانلودی را تضمین می‌کند؛ پسوند فایل چیزی را تضمین نمی‌کند.
اسکریپت trace.sh همه‌ی دوره را در یک ابزار جمع کرد؛ در دوره‌های لینوکس و bash یاد می‌گیری هر خطش را خودت بنویسی.
قدم بعدی: دوره‌ی لینوکس از صفر؛ جایی که این ابزارها را واقعاً در دست می‌گیری.

برگه‌ی تقلب این درس

دستور	کاری که می‌کند
`getent hosts name`	مرحله‌ی ۱: اسم ← IP
`nc -zv host port`	مرحله‌ی ۲: پورت باز است؟
`curl -v --cacert ca.crt https://...`	مرحله‌ی ۳ و ۴: TLS و HTTP
`curl -w "%{time_connect} %{time_appconnect} %{time_starttransfer}"`	زمان هر مرحله
`curl -O URL`	دانلود با همان اسم
`sha256sum -c SHA256SUMS`	بررسی سلامت دانلود
`curl exit 6 / 7 / 60 / 28`	اسم / اتصال / گواهی / timeout
`4xx / 5xx`	مشکل درخواست / مشکل سرور

مسئله

نقشه‌ی مسیر

قدم ۱: اسم دامنه

قدم ۲: CA و گواهی

قدم ۳: محتوای سایت و فایل دانلودی

قدم ۴: سرور

قدم ۵: ردپا، مرحله به مرحله

قدم ۶: زمان هر مرحله

قدم ۷: دانلود سالم؟

قدم ۸: اسکریپت تشخیص

چک‌لیست نهایی

اشتباهات رایج

۱) سرو کردن پوشه‌ای که کلید خصوصی دارد

۲) پریدن به مرحله‌ی آخر

۳) -k برای «حل» مرحله‌ی ۳

۴) فراموش کردن پاک‌سازی

تمرین

آزمونک

جمع‌بندی

۳) `-k` برای «حل» مرحله‌ی ۳