این آزمون شش درس بخش «مبانی» را میسنجد. جواب هر سؤال همان لحظه با توضیح نشان داده میشود و نتیجهات در همین مرورگر ذخیره میشود (پیشرفت من).
خط #!/usr/bin/env bash در اول اسکریپت چه میکند؟
جواب درست: وقتی اسکریپت مستقیم اجرا شود (./script.sh)، هسته با آن مفسر را پیدا میکند؛ env در PATH دنبال bash میگردد
برای bash script.sh نادیده گرفته میشود و مجوز اجرا را فقط chmod میدهد.
اسکریپتی بدون مجوز اجرا را با کدام دستور اجرا میکنی؟
جواب درست: bash script.sh
bash فقط باید فایل را بخواند. ./script.sh ← Permission denied (کد ۱۲۶) و script.sh ← command not found (کد ۱۲۷).
اسکریپتی از ویندوز آمده و ./script.sh خطای ‘bash\r’: No such file or directory میدهد. علت؟
جواب درست: پایان خطها CRLF است و \r به اسم مفسر چسبیده؛ با sed -i 's/\r$//' درست میشود
ابزار file با «with CRLF line terminators» همین را نشان میدهد.
اسکریپتی دستور cd /tmp دارد. بعد از ./script.sh پوشهی ترمینال تو چه میشود؟
جواب درست: همان که بود؛ اسکریپت در پروسهی فرزند اجرا میشود
با source script.sh در همان shell اجرا میشود و پوشه عوض میشود.
کد خروج اسکریپتی که دستور وسطش خطا داده ولی دستور آخرش echo done است چیست؟
جواب درست: ۰؛ کد خروج اسکریپت همان کد آخرین دستور است
برای همین به مدیریت خطای درست نیاز داریم (بخش ۳).
کدام انتساب در Bash درست است؟
جواب درست: name="Ali"
دور = فاصله نباید باشد و در انتساب $ نمیگذاری.
file="my report.txt" و دستور rm $file چه میکند؟
جواب درست: دو فایل جداگانهی my و report.txt را (اگر باشند) پاک میکند، چون شل مقدار را در فاصله میشکند
درست: rm "$file".
name="report" و echo "$name_final" چه چاپ میکند؟
جواب درست: خالی؛ چون _ جزو اسم متغیر است و name_final وجود ندارد
درست: "${name}_final".
echo $((7 / 2)) چه چاپ میکند و چرا؟
جواب درست: ۳؛ تقسیم Bash صحیح است
برای اعشار از awk استفاده کن.
month=08 و echo $((month + 1)) چه میشود؟
جواب درست: خطای «value too great for base»؛ عدد با صفر اول هشتایی حساب میشود
درست: $((10#$month + 1)).
برای ساخت اسم backup-2026-10-04.tar.gz با تاریخ امروز کدام درست است؟
جواب درست: backup-$(date +%F).tar.gz
جایگزینی دستور با $(...) و داخل کوتیشن دوتایی در بقیهی اسکریپت.
در ./backup.sh /data "my dir" مقدار $# چند است؟
جواب درست: ۲
$# تعداد آرگومانهاست (بدون $0) و آنچه در کوتیشن است یک آرگومان میشود.
برای پاسدادن همهی آرگومانها به یک دستور دیگر، بدون خرابشدن آرگومانهای دارای فاصله، چه مینویسی؟
جواب درست: "$@"
فقط "$@" هر آرگومان را یک تکهی جدا نگه میدارد.
echo "Ali 30" | read name age و بعد echo $name چه میدهد؟
جواب درست: خالی؛ read در پروسهی سمت pipe اجرا شد و متغیرش با آن رفت
راهحل: read name age <<< "Ali 30".
چرا رمز را نباید بهصورت آرگومان به اسکریپت داد؟
جواب درست: چون آرگومانها در ps و /proc/PID/cmdline برای همهی کاربران دیده میشوند
با read -s بپرس یا از فایلی با مجوز 600 بخوان.
در Bash، if دقیقاً چه چیزی را میسنجد؟
جواب درست: کد خروج دستوری که بعد از if میآید (۰ یعنی موفق ← then)
[[ ]] هم یک دستور است و کد ۰ یا ۱ میدهد.
نتیجهی [[ 9 > 10 ]] چیست؟
جواب درست: درست؛ > در [[ ]] مقایسهی الفبایی است
برای عدد -gt یا (( 9 > 10 )).
در [[ 1 -eq 1 ]] && false || echo "C" آیا C چاپ میشود؟
جواب درست: بله؛ false شکست میخورد و || اجرا میشود
A && B || C دقیقاً if/else نیست.
if grep -q root /nonexistent; then ... else ... fi وقتی فایل وجود ندارد کدام شاخه را اجرا میکند؟
جواب درست: else؛ grep با کد ۲ (خطا) تمام میشود و هر کد غیرصفر «غلط» است
اگر فرق «پیدا نشد» و «خطا» مهم است، اول وجود فایل را بسنج.
در case، شاخهی *) را کجا میگذاری و چرا؟
جواب درست: آخر؛ چون با همهچیز جور میشود و اولین الگوی منطبق برنده است
اگر بالا بگذاریش، شاخههای بعدی هرگز اجرا نمیشوند.
الگوهای case از چه نوعاند؟
جواب درست: wildcard نام فایل (*، ?، [..])
[0-9]+ در case یعنی «یک رقم و بعدش یک +» نه «یک یا چند رقم».
for f in *.jpg وقتی هیچ jpg ای در پوشه نیست چه میشود؟
جواب درست: یک بار با f برابر متن «*.jpg» اجرا میشود (مگر nullglob)
راهحل: shopt -s nullglob یا [[ -e $f ]] || continue.
چرا for i in {1..$n} کار نمیکند؟
جواب درست: آکولاد قبل از باز شدن متغیر اجرا میشود؛ باید seq یا حلقهی C-style بنویسی
for i in $(seq 1 $n) یا for ((i=1; i<=n; i++)).
کدام الگو یک فایل را خطبهخط و بدون دستکاری فاصلهها و بکاسلشها میخواند؟
جواب درست: while IFS= read -r line; do ...; done < file
IFS= فاصلهها را و -r بکاسلش را حفظ میکند؛ for روی $(cat) در فاصلهها میشکند.
با همهی آنچه در این بخش آموختی، اسکریپت toolbox.sh را بنویس؛ ابزاری با سه زیردستور:
۱. ./toolbox.sh count <پوشه>: تعداد فایلهای معمولی پوشه را چاپ کند (فقط خود پوشه، نه زیرپوشهها). اگر آرگومان نبود، پیام راهنما روی stderr و کد خروج ۱؛ اگر پوشه وجود نداشت، پیام خطا و کد خروج ۲.
۲. ./toolbox.sh stamp <پوشه>: هر فایل .txt آن پوشه را با پیشوند تاریخ امروز تغییر نام بدهد (a.txt ← 2026-10-04-a.txt)؛ نامهای دارای فاصله هم کار کنند، فایلی که قبلاً پیشوند تاریخ دارد دست نخورد، روی فایل موجود رونویسی نشود، و در پایان تعداد تغییر نامها را چاپ کند.
۳. ./toolbox.sh disk [آستانه]: اگر درصد پر بودن / از آستانه (پیشفرض ۸۰) بیشتر بود، WARNING چاپ کند و با کد ۱ تمام شود، وگرنه OK و کد ۰. آستانهی غیرعددی ← خطا و کد ۲.
۴. هر زیردستور ناشناخته (یا بدون زیردستور): راهنما روی stderr و کد خروج ۱.
۵. ثابت کن همهی مسیرها (موفق و خطا) را اجرا کردهای و کد خروج هر کدام همان است که گفتیم.
۶. همهچیز را پاک کن.
راهنمایی
ساختار: command="$1"; shift; case "$command" in count) ... ;; stamp) ... ;; disk) ... ;; *) ... ;; esac. برای count: find "$1" -maxdepth 1 -type f | wc -l. برای stamp: shopt -s nullglob، for f in *.txt، الگوی [0-9][0-9][0-9][0-9]-[0-9][0-9]-[0-9][0-9]-* در یک case داخلی و mv -- "$f" "$today-$f". برای disk: df --output=pcent / | tail -n 1 | tr -dc '0-9' و اعتبارسنجی با [[ $threshold =~ ^[0-9]+$ ]].
راهحل
mkdir -p ~/bashlab/quiz1 && cd ~/bashlab/quiz1cat > toolbox.sh <<'EOF'#!/usr/bin/env bash# toolbox.sh: a tiny sysadmin toolbox# Usage: ./toolbox.sh count <dir> | stamp <dir> | disk [threshold]
command="$1"shift
case "$command" in count) if [[ $# -ne 1 ]]; then echo "Usage: $0 count <dir>" >&2 exit 1 fi if [[ ! -d $1 ]]; then echo "Error: '$1' is not a directory" >&2 exit 2 fi total=$(find "$1" -maxdepth 1 -type f | wc -l) echo "$1 has $total files" ;; stamp) if [[ $# -ne 1 || ! -d $1 ]]; then echo "Usage: $0 stamp <dir>" >&2 exit 1 fi cd "$1" || exit 1 today=$(date +%F) renamed=0 shopt -s nullglob for f in *.txt; do case "$f" in [0-9][0-9][0-9][0-9]-[0-9][0-9]-[0-9][0-9]-*) continue ;; esac if [[ -e "$today-$f" ]]; then echo "skip (target exists): $f" continue fi mv -- "$f" "$today-$f" ((renamed++)) done echo "renamed $renamed files" ;; disk) threshold="${1:-80}" if [[ ! $threshold =~ ^[0-9]+$ ]]; then echo "Error: threshold must be a number" >&2 exit 2 fi usage=$(df --output=pcent / | tail -n 1 | tr -dc '0-9') if (( usage > threshold )); then echo "WARNING: / is ${usage}% full (limit ${threshold}%)" exit 1 fi echo "OK: / is ${usage}% full (limit ${threshold}%)" ;; *) echo "Usage: $0 count <dir> | stamp <dir> | disk [threshold]" >&2 exit 1 ;;esacEOFchmod +x toolbox.shmkdir -p docs && touch docs/a.txt "docs/my notes.txt" docs/b.md docs/2026-01-01-old.txtecho "== count"./toolbox.sh count docs; echo "کد: $?"./toolbox.sh count; echo "کد: $?"./toolbox.sh count nowhere; echo "کد: $?"echo "== stamp"./toolbox.sh stamp docs; echo "کد: $?"ls docs./toolbox.sh stamp docs; echo "کد: $?"echo "== disk"./toolbox.sh disk; echo "کد: $?"./toolbox.sh disk 3; echo "کد: $?"./toolbox.sh disk abc; echo "کد: $?"echo "== unknown"./toolbox.sh frobnicate; echo "کد: $?"./toolbox.sh; echo "کد: $?"echo "== پاکسازی"cd ~ && rm -rf ~/bashlab== countdocs has 4 filesکد: 0Usage: ./toolbox.sh count <dir>کد: 1Error: 'nowhere' is not a directoryکد: 2== stamprenamed 2 filesکد: 02026-01-01-old.txt2026-10-04-a.txt2026-10-04-my notes.txtb.mdrenamed 0 filesکد: 0== diskOK: / is 6% full (limit 80%)کد: 0WARNING: / is 6% full (limit 3%)کد: 1Error: threshold must be a numberکد: 2== unknownUsage: ./toolbox.sh count <dir> | stamp <dir> | disk [threshold]کد: 1Usage: ./toolbox.sh count <dir> | stamp <dir> | disk [threshold]کد: 1== پاکسازی