آزمون بخش ۲: ساختارمند نوشتن

این آزمون چهار درس بخش «ساختارمند نوشتن» را می‌سنجد. جواب هر سؤال همان لحظه با توضیح نشان داده می‌شود و نتیجه‌ات در همین مرورگر ذخیره می‌شود (پیشرفت من).

؟ آزمون بخش ۲

1. تابعی با echo یک عدد چاپ می‌کند و با return ۰ تمام می‌شود. نتیجه‌ی تابع را چطور در متغیر می‌گیری؟

   x=$(تابع)x=$?x=${تابع}x=تابع

2. متغیری که داخل تابع (بدون local) مقدار می‌گیرد، بعد از پایان تابع چه می‌شود؟

   حذف می‌شودفقط‌خواندنی می‌شودسراسری می‌ماند و می‌تواند متغیر هم‌نام بیرون را خراب کندخطا می‌دهد

3. چرا local out=$(false) کد خروج false را پنهان می‌کند؟

   $? کد خروج خودِ local را نشان می‌دهد؛ باید local out و بعد در خط جدا out=$(false) نوشتچون false کد نداردچون $(...) همیشه ۰ می‌دهدچون local فقط برای عدد است

4. داخل تابعی exit 1 نوشته‌ای. اثرش چیست؟

   فقط از تابع برمی‌گرددکل اسکریپت بسته می‌شود، چون تابع در همان پروسه‌ی شل اجرا می‌شودفقط داخل $(...) اثر داردخطای نحو

5. تابع inc شمارنده‌ی سراسری cnt را زیاد می‌کند. بعد از v=$(inc)، cnt چه می‌شود؟

   تغییر نمی‌کند؛ $(...) در پروسه‌ی فرزند اجرا می‌شودزیاد می‌شودصفر می‌شودخطا

6. تابع hi را در اسکریپت تعریف کرده‌ای و bash -c hi (فرزند) آن را نمی‌شناسد. راه‌حل؟

   declare -f hilocal hiexport -f hisource hi

7. arr=(a b c) و echo $arr چه چاپ می‌کند؟

   a b cخطا3a (فقط عضو اول)

8. files=("my report.txt" "a.txt") و دستور cp "${files[@]}" backup/ چند آرگومان مبدأ می‌دهد؟

   ۳ (در فاصله می‌شکند)۲ (هر عضو یک آرگومان)۱خطا

9. روی آرایه‌ی سه‌عضوی unset 'arr[1]' می‌زنی. ${!arr[@]} چه می‌دهد؟

   0 10 1 20 2 (سوراخ می‌ماند)خالی

10. اگر declare -A را فراموش کنی و بنویسی m[apple]=1; m[banana]=2 چه می‌شود؟

    آرایه‌ی ساده می‌شود و هر دو کلید اندیس ۰ هستند؛ فقط آخری می‌ماندخطا می‌دهدآرایه‌ی انجمنی خودکار ساخته می‌شوددو متغیر جدا ساخته می‌شود

11. کدام روش برای ساختن آرایه از خط‌های یک فایل (حتی خط‌های دارای فاصله) درست است؟

    arr=($(cat file))arr=$(cat file)mapfile -t arr < filearr=(cat file)

12. p=/var/log/app.log.gz و echo ${p##*/} چه چاپ می‌کند؟

    /var/loggzapp.log.gzvar/log/app.log.gz

13. برای سه کاراکتر آخر s از ${s:-3} استفاده کرده‌ای و کل رشته برمی‌گردد. چرا و راه‌حل؟

    باگ bash استباید ${s:3} نوشت:- یعنی «مقدار پیش‌فرض»؛ برای برش از انتها باید ${s: -3} (با فاصله) نوشتباید ${s^^} نوشت

14. تفاوت ${v:-d} و ${v-d}؟

    هیچدومی v را تغییر می‌دهداولی خطا می‌دهدبا دونقطه، اگر v خالی هم باشد پیش‌فرض می‌آید؛ بدون آن فقط وقتی v تعریف‌نشده است

15. for f in *.txt; do mv $f ${f%.txt}.md; done با فایل «my notes.txt» چه می‌شود؟

    درست کار می‌کندفقط پسوند را عوض می‌کندبدون کوتیشن در فاصله می‌شکند و mv چهار آرگومان می‌گیرد و خطا می‌دهد؛ باید "$f" و "${f%.txt}.md"فایل را پاک می‌کند

16. چرا ${s/[0-9]+/N} «یک یا چند رقم» را عوض نمی‌کند؟

    چون ${} اعداد را نمی‌فهمدچون باید // نوشتچون باید s با کوتیشن باشدچون الگو wildcard است نه regex و + یک کاراکتر معمولی است

17. کدام یک $uri را در متن here-doc عیناً نگه می‌دارد؟

    <<EOF<<-EOF<<'EOF'هیچ‌کدام

18. چرا sudo cat > /etc/app.conf <<EOF با Permission denied شکست می‌خورد؟

    علامت > را شل خودِ تو (بدون root) قبل از sudo اجرا می‌کند؛ باید sudo tee نوشتcat فایل نمی‌نویسدhere-doc با sudo کار نمی‌کندباید <<- نوشت

19. <<-EOF دقیقاً چه چیزی را از ابتدای خط‌ها برمی‌دارد؟

    هر فاصله‌ی ابتدای خطفقط خط‌های خالیکامنت‌هافقط tab

20. چرا متغیر شل را به awk با -v می‌دهیم و نه داخل متن برنامه‌ی awk؟

    سریع‌تر استچون مقدار به‌صورت داده می‌رسد نه کد؛ وگرنه نویسه‌هایی مثل / یا " برنامه را می‌شکنندچون awk متغیر شل را نمی‌شناسد-v اجباری است

21. برای جست‌وجوی متن دقیق example.ir (نقطه واقعی) در فایل با متغیر name، کدام درست‌تر است؟

    grep "$name" filegrep -E "$name" filegrep -F "$name" filegrep -i "$name" file

22. کدام دستور ویرایش درجای فایل را هم روی GNU sed (لینوکس) و هم BSD sed (macOS) یکسان انجام می‌دهد؟

    sed -i 's/a/b/' fsed -I 's/a/b/' fsed -i.bak 's/a/b/' fsed --in-place=none 's/a/b/' f

🏁 چالش: سایت‌سازسخت

با همه‌ی آنچه در این بخش آموختی، اسکریپت sites.sh <فایل-دامنه‌ها> <پوشه‌ی-خروجی> را بنویس که از فهرست دامنه‌ها، فایل تنظیمات nginx بسازد:

۱. تابع‌ها (با local برای هر متغیر داخلشان): log سطح پیام (روی صفحه و با tee -a در build.log)، die پیام (ثبت خطا روی stderr و exit 1)، valid_domain (فقط کد خروج؛ با regex)، trim (فقط با گسترش پارامتر). ۲. فایل دامنه‌ها را خط‌به‌خط بخوان (while IFS= read -r)؛ هر خط را trim و حروف کوچک کن؛ کامنت‌ها (#) و خط‌های خالی را رد کن. دامنه‌های معتبر را در یک آرایه و نامعتبرها را در آرایه‌ی دیگر بریز (برای نامعتبر، یک WARN ثبت کن). ۳. برای هر دامنه‌ی معتبر با here-doc فایل پوشه/دامنه.conf را بساز (server_name با و بدون www.، root، و try_files $uri $uri/ =404 سالم)؛ روی فایل موجود رونویسی نکن. ۴. با یک آرایه‌ی انجمنی تعداد دامنه‌های معتبر را به تفکیک پسوند (ir، com، …) بشمار و خلاصه (تعداد معتبر و نامعتبر، شمارش پسوندها مرتب) را چاپ کن. ۵. کد خروج: ۰ همه‌چیز درست؛ ۱ استفاده‌ی غلط یا نبودن فایل؛ ۲ اگر دامنه‌ی نامعتبر بود (ولی دامنه‌های معتبر بسازد). ۶. ثابت کن فایل‌های ساخته‌شده را خود nginx می‌پذیرد (nginx -t با یک پوشش حداقلی) و در پایان همه‌چیز را پاک کن.

راهنمایی

ساختار: چهار تابع بالای فایل؛ بررسی آرگومان‌ها با [[ $# -eq 2 ]] || die ...؛ حلقه‌ی while IFS= read -r line; do line="$(trim "${line,,}")"; [[ -z $line || $line == \#* ]] && continue; ...; done < "$domains_file". برای پسوند: ${domain##*.} و ((per_tld[$tld]++)) بعد از declare -A per_tld. برای here-doc بدون کوتیشن، \$uri را escape کن. برای مرتب‌کردن کلیدها: printf '%s\n' "${!per_tld[@]}" | sort. برای nginx -t یک فایل پوششی با include پوشه/*.conf و مسیرهای موقت داخل پوشه‌ی خودت بساز و -c و -p بده.

راه‌حل

mkdir -p ~/bashlab/quiz2 && cd ~/bashlab/quiz2
cat > sites.sh <<'EOF'
#!/usr/bin/env bash
# sites.sh: build nginx server blocks from a list of domains
# Usage: ./sites.sh <domains-file> <output-dir>
# Exit codes: 0 ok, 1 usage/missing file, 2 some domains were invalid

LOG_FILE="${LOG_FILE:-build.log}"

log() {
    local level="$1"
    shift
    echo "$(date '+%F %T') [$level] $*" | tee -a "$LOG_FILE"
}

die() {
    log ERROR "$*" >&2
    exit 1
}

valid_domain() {
    [[ $1 =~ ^([a-z0-9]([a-z0-9-]*[a-z0-9])?\.)+[a-z]{2,}$ ]]
}

trim() {
    local s="$1"
    s="${s#"${s%%[![:space:]]*}"}"
    s="${s%"${s##*[![:space:]]}"}"
    printf '%s' "$s"
}

[[ $# -eq 2 ]] || die "usage: $0 <domains-file> <output-dir>"
domains_file="$1"
out_dir="$2"
[[ -f $domains_file ]] || die "'$domains_file' not found"
mkdir -p "$out_dir"

valid=()
invalid=()
declare -A per_tld

while IFS= read -r line; do
    line="$(trim "${line,,}")"
    [[ -z $line || $line == \#* ]] && continue
    if valid_domain "$line"; then
        valid+=("$line")
        ((per_tld[${line##*.}]++))
    else
        invalid+=("$line")
        log WARN "skipping invalid domain: '$line'"
    fi
done < "$domains_file"

for d in "${valid[@]}"; do
    conf="$out_dir/$d.conf"
    if [[ -e $conf ]]; then
        log WARN "$conf already exists, skipped"
        continue
    fi
    cat > "$conf" <<NGINX
server {
    listen 80;
    server_name $d www.$d;
    root /var/www/$d;
    location / {
        try_files \$uri \$uri/ =404;
    }
}
NGINX
    log INFO "created $conf"
done

echo "--- Summary"
echo "valid:   ${#valid[@]}"
echo "invalid: ${#invalid[@]}"
for tld in $(printf '%s\n' "${!per_tld[@]}" | sort); do
    echo "  .$tld  ${per_tld[$tld]}"
done

if (( ${#invalid[@]} > 0 )); then
    exit 2
fi
EOF
chmod +x sites.sh
cat > domains.txt <<'EOF'
# customers
Shop.Example.IR
  blog.example.ir
example.com

bad;domain
-leading.com
mail.example.org
EOF
echo "== اجرای اول"
./sites.sh domains.txt out; echo "کد خروج: $?"
echo "== فایل‌های ساخته‌شده"
ls out
echo "== اجرای دوم (رونویسی نکند)"
./sites.sh domains.txt out 2>&1 | grep -c "already exists"
echo "== خطاهای استفاده"
./sites.sh; echo "کد خروج: $?"
./sites.sh nofile.txt out; echo "کد خروج: $?"
echo "== یکی از فایل‌ها"
cat out/shop.example.ir.conf
echo "== nginx -t روی همه‌ی فایل‌ها"
mkdir -p tmp prefix
cat > nginx-test.conf <<EOF
pid $PWD/nginx.pid;
error_log $PWD/error.log;
events {}
http {
    access_log off;
    client_body_temp_path $PWD/tmp/body;
    proxy_temp_path       $PWD/tmp/proxy;
    fastcgi_temp_path     $PWD/tmp/fastcgi;
    uwsgi_temp_path       $PWD/tmp/uwsgi;
    scgi_temp_path        $PWD/tmp/scgi;
    include $PWD/out/*.conf;
}
EOF
nginx -t -c "$PWD/nginx-test.conf" -p "$PWD/prefix"; echo "کد خروج: $?"
echo "== log"
grep -c INFO build.log
grep WARN build.log | cut -c21-80 | head -n 2
echo "== پاک‌سازی"
cd ~ && rm -rf ~/bashlab

خروجی

== اجرای اول
2026-10-04 10:50:40 [WARN] skipping invalid domain: 'bad;domain'
2026-10-04 10:50:40 [WARN] skipping invalid domain: '-leading.com'
2026-10-04 10:50:40 [INFO] created out/shop.example.ir.conf
2026-10-04 10:50:40 [INFO] created out/blog.example.ir.conf
2026-10-04 10:50:40 [INFO] created out/example.com.conf
2026-10-04 10:50:40 [INFO] created out/mail.example.org.conf
--- Summary
valid:   4
invalid: 2
  .com  1
  .ir  2
  .org  1
کد خروج: 2
== فایل‌های ساخته‌شده
blog.example.ir.conf
example.com.conf
mail.example.org.conf
shop.example.ir.conf
== اجرای دوم (رونویسی نکند)
4
== خطاهای استفاده
2026-10-04 10:50:41 [ERROR] usage: ./sites.sh <domains-file> <output-dir>
کد خروج: 1
2026-10-04 10:50:41 [ERROR] 'nofile.txt' not found
کد خروج: 1
== یکی از فایل‌ها
server {
    listen 80;
    server_name shop.example.ir www.shop.example.ir;
    root /var/www/shop.example.ir;
    location / {
        try_files $uri $uri/ =404;
    }
}
== nginx -t روی همه‌ی فایل‌ها
nginx: the configuration file /home/ali/bashlab/quiz2/nginx-test.conf syntax is ok
nginx: configuration file /home/ali/bashlab/quiz2/nginx-test.conf test is successful
کد خروج: 0
== log
4
[WARN] skipping invalid domain: 'bad;domain'
[WARN] skipping invalid domain: '-leading.com'
== پاک‌سازی

حل کردم ✓