رفتن به محتوا
لینوکس از صفربسته‌ها و شبکهدرس ۳۰ از ۳۴

فایروال با ufw

فقط پورت‌های لازم را باز بگذار: سیاست پیش‌فرض، باز کردن پورت و برنامه با ufw allow، ترتیب قاعده‌ها، فرق deny و reject، و جلوگیری از قفل‌شدن بیرون از SSH؛ با آزمایش واقعی از یک ماشین دیگر.

  • حدود ۲۷ دقیقه مطالعه
  • ۷ مثال اجراشده
  • ۳ تمرین با جواب
  • مقدماتی تا متوسط
  • به‌روزرسانی: ۲۹ مهر ۱۴۰۵

توی این درس یاد می‌گیری فایروال (firewall) تعیین می‌کند چه ترافیکی به ماشین برسد و چه ترافیکی رد شود. در Ubuntu ابزار ساده‌اش ufw (Uncomplicated Firewall) است: سیاست پیش‌فرض (همه‌ی ورودی‌ها رد، مگر مجاز) را می‌گذاری، فقط پورت‌های لازم را با ufw allow باز می‌کنی (مثلاً sudo ufw allow OpenSSH)، با sudo ufw enable فعالش می‌کنی و با sudo ufw status verbose وضعیت را می‌خوانی؛ sudo ufw deny را هم می‌شناسی. مهم‌تر از همه یاد می‌گیری چطور خودت را از SSH بیرون نیندازی. همه‌چیز را از یک ماشین دیگر روی یک سرور واقعی آزمایش می‌کنم. تمرین: فایروال را طوری تنظیم کن که فقط SSH و HTTP باز باشند.

مسئله: هر پورت باز، یک در باز است

Section titled “مسئله: هر پورت باز، یک در باز است”

در درس پورت‌ها دیدی هر سرویس روی یک پورت گوش می‌دهد. ولی سرویسی که فقط برای خودت لازم است (یک پنل مدیریت، دیتابیس، یک برنامه‌ی تستی که فراموش کرده‌ای) اگر روی همه‌ی آدرس‌ها گوش بدهد، برای کل اینترنت باز است. به‌محض اینکه یک سرور آدرس عمومی بگیرد، ربات‌ها شروع می‌کنند پورت‌هایش را اسکن و رمزها را حدس بزنند. فایروال می‌گوید: «از بیرون فقط همین پورت‌ها؛ بقیه رد».

تشبیه: نگهبان درِ ساختمان

Section titled “تشبیه: نگهبان درِ ساختمان”

فایروال مثل نگهبان در ورودی ساختمان است. او یک فهرست قاعده دارد که از بالا به پایین می‌خواند: «واحد ۲۲: بگذر. واحد ۸۰: بگذر. …». هر کسی (بسته‌ای) که برسد، با اولین قاعده‌ی منطبق تصمیم گرفته می‌شود. و اگر هیچ قاعده‌ای نخواندش، قانون پیش‌فرض: «هر که اسمش در فهرست نیست، رد». اگر نگهبان را بیاوری ولی فراموش کنی اسم خودت را در فهرست بنویسی، فردا صبح هم تو را راه نمی‌دهد.

هر بسته‌ی ورودی با قاعده‌ها از بالا به پایین مقایسه می‌شود و اولین قاعده‌ی منطبق حکم می‌دهد؛ اگر هیچ‌کدام منطبق نبود، سیاست پیش‌فرض (در ufw: رد کن) اعمال می‌شود.

برای آزمایش واقعی فایروال به دو ماشین نیاز داری، چون ترافیک خود ماشین به خودش (از lo) از فایروال معاف است:

  • سرور: یک ماشین تمرینی Ubuntu به اسم server، با openssh-server و nginx و ufw نصب‌شده. با Multipass: multipass launch 24.04 --name server، بعد داخلش sudo apt install nginx (ufw و SSH از قبل هست).
  • کلاینت: نقش لپ‌تاپ تو را دارد و از بیرون به سرور وصل می‌شود. می‌تواند ماشین دوم Multipass باشد (multipass launch 24.04 --name client) یا ترمینال خود کامپیوترت، به شرطی که nc داشته باشد.

در کدها، خط # ── روی سرور ── یعنی دستورهای بعدی را در ترمینال سرور بزن و # ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ── یعنی در ترمینال کلاینت. خط‌های echo "--- ..." فقط برچسب‌اند تا خروجی خواناتر شود؛ زدنشان اختیاری است.

هشدار: این درس را روی سرور واقعی‌ای که فقط از راه SSH به آن دسترسی داری تمرین نکن، تا وقتی مثال ۷ (قفل‌شدن بیرون از SSH) را کامل فهمیده‌ای. روی Multipass اگر قفل شدی، با multipass shell server همیشه راه برگشت داری.

مثال ۱: قبل از فایروال، همه‌چیز باز است

Section titled “مثال ۱: قبل از فایروال، همه‌چیز باز است”

اول آدرس IP هر دو ماشین را پیدا کن (hostname -I روی هر کدام). روی کلاینت، آدرس سرور را در یک متغیر بگذار تا در بقیه‌ی درس فقط $SIP بنویسی (عدد را با آدرس سرور خودت عوض کن):

Terminal window
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
SIP=172.17.0.4

متغیر فقط در همان ترمینال زنده است؛ اگر ترمینال کلاینت را بستی، دوباره تعریفش کن. حالا وضعیت فعلی:

Terminal window
echo "--- فایروال خاموش:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw status
echo "--- از کلاینت: پورت 22 (ssh) و 80 (nginx که روی سرور اجراست)"
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 22 2>&1
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
خروجی
--- فایروال خاموش:
Status: inactive
--- از کلاینت: پورت 22 (ssh) و 80 (nginx که روی سرور اجراست)
Connection to 172.17.0.4 22 port [tcp/ssh] succeeded!
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!

Status: inactive: فایروال خاموش است و هر دو پورت از بیرون باز. (آزمایش را با nc -zv از درس پورت‌ها انجام می‌دهم: succeeded یعنی باز.)

مثال ۲: ufw را بشناس، سیاست پیش‌فرض و پروفایل برنامه‌ها

Section titled “مثال ۲: ufw را بشناس، سیاست پیش‌فرض و پروفایل برنامه‌ها”

ufw برای برنامه‌های رایج پروفایل (profile) آماده دارد: به‌جای شماره‌ی پورت می‌توانی اسم برنامه را بگویی:

Terminal window
echo "--- پروفایل‌های موجود:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw app list
echo "--- یک پروفایل چه پورتی را باز می‌کند؟"
sudo ufw app info OpenSSH
خروجی
--- پروفایل‌های موجود:
Available applications:
Nginx Full
Nginx HTTP
Nginx HTTPS
OpenSSH
--- یک پروفایل چه پورتی را باز می‌کند؟
Profile: OpenSSH
Title: Secure shell server, an rshd replacement
Description: OpenSSH is a free implementation of the Secure Shell protocol.
Port:
22/tcp

پروفایل OpenSSH یعنی پورت 22/tcp. حالا سیاست پیش‌فرض را تعیین می‌کنم که پایه‌ی هر فایروال خوب است: ورودی‌ها رد (deny) و خروجی‌ها مجاز (allow):

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
خروجی
Default incoming policy changed to 'deny'
(be sure to update your rules accordingly)
Default outgoing policy changed to 'allow'
(be sure to update your rules accordingly)

هنوز ufw فعال نشده، فقط سیاست ذخیره شد. incoming ترافیکی که به سرور می‌رسد و outgoing ترافیکی که از سرور بیرون می‌رود (مثلاً apt update، که اگر ببندیش، سرور برای به‌روزرسانی هم راهی ندارد).

مثال ۳: اول SSH را مجاز کن، بعد فایروال را روشن کن

Section titled “مثال ۳: اول SSH را مجاز کن، بعد فایروال را روشن کن”

مهم‌ترین قاعده‌ی این درس: قبل از ufw enable، پورت SSH را باز کن، وگرنه بعد از فعال شدن، دیگر نمی‌توانی از راه دور وارد شوی. با ufw allow OpenSSH شروع می‌کنم و ufw show added قاعده‌های اضافه‌شده را نشان می‌دهد:

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow OpenSSH
echo "--- قاعده‌های اضافه‌شده (هنوز اعمال نشده‌اند):"
sudo ufw show added
خروجی
Rules updated
Rules updated (v6)
--- قاعده‌های اضافه‌شده (هنوز اعمال نشده‌اند):
Added user rules (see 'ufw status' for running firewall):
ufw allow OpenSSH

دو خط Rules updated را ببین: یکی برای IPv4 و یکی (v6) برای IPv6؛ ufw هر قاعده را برای هر دو می‌نویسد. حالا روشنش می‌کنم. روی سرور واقعی معمولاً از راه دور و با ssh وارد شده‌ای، پس همین را هم شبیه‌سازی می‌کنم: از کلاینت با ssh به سرور وارد شو و داخل همان نشست ssh فایروال را فعال کن، دقیقاً مثل کار روی یک سرور دور. اول روی سرور یک کاربر deploy با دسترسی sudo بساز (touch .hushlogin فقط پیام خوش‌آمد را خاموش می‌کند تا خروجی کوتاه بماند):

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo useradd -m -s /bin/bash -G sudo deploy
echo deploy:lab-pass | sudo chpasswd
sudo touch /home/deploy/.hushlogin
sudo chown deploy:deploy /home/deploy/.hushlogin

حالا در ترمینال کلاینت (رمز هر دو بار lab-pass است):

دستورها و کلیدها (روی کلاینت)
ssh -o StrictHostKeyChecking=accept-new deploy@$SIP
lab-pass
sudo ufw enable
lab-pass
صفحه
ali@client:~$ ssh -o StrictHostKeyChecking=accept-new deploy@172.17.0.4
deploy@172.17.0.4's password:
deploy@server:~$ sudo ufw enable
[sudo] password for deploy:
Command may disrupt existing ssh connections. Proceed with operation (y|n)?

دو چیز مهم:

  • ufw وقتی دید از یک نشست ssh صدایش می‌زنی هشدار داد: «Command may disrupt existing ssh connections، ادامه بدهم؟». این همان خطری است که بعداً می‌بینی.
  • رمز دوم، رمز sudo بود (فقط برای deploy؛ خود ufw enable root می‌خواهد).

حالا y و Enter را بزن (پیام Firewall is active and enabled on system startup می‌آید) و در همان نشست ببین ssh هنوز زنده است:

دستورها و کلیدها (داخل همان نشست ssh)
y
echo نشست هنوز زنده است: $(whoami)@$(hostname)
sudo ufw status verbose
صفحه
deploy@server:~$ echo نشست هنوز زنده است: $(whoami)@$(hostname)
نشست هنوز زنده است: deploy@server
deploy@server:~$ sudo ufw status verbose
Status: active
Logging: on (low)
Default: deny (incoming), allow (outgoing), deny (routed)
New profiles: skip
To Action From
-- ------ ----
22/tcp (OpenSSH) ALLOW IN Anywhere
22/tcp (OpenSSH (v6)) ALLOW IN Anywhere (v6)
deploy@server:~$

Firewall is active and enabled on system startup: فعال شد و بعد از ریبوت هم فعال می‌ماند. نشست ssh من هم قطع نشد (چرا؟ در «پشت پرده»). و status verbose وضعیت کامل را می‌دهد:

  • Default: deny (incoming), allow (outgoing), deny (routed): همان سیاستی که گذاشتم؛ routed ترافیکی است که فقط از این ماشین عبور می‌کند (وقتی نقش مسیریاب دارد) و آن هم پیش‌فرض رد است.
  • Logging: on (low): ثبت لاگ روشن است.
  • جدول قاعده‌ها: 22/tcp (OpenSSH) برای IPv4 و IPv6.

مثال ۴: باز کردن یک پورت دیگر، ufw allow

Section titled “مثال ۴: باز کردن یک پورت دیگر، ufw allow”

nginx روی سرور بالاست (پورت ۸۰)، ولی فایروال فقط ۲۲ را اجازه داده. از کلاینت امتحان کن، بعد پورت ۸۰ را باز کن:

Terminal window
echo "--- پورت 22 (مجاز) و 80 (هنوز مجاز نیست):"
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 22 2>&1
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
echo "--- ufw allow 80/tcp:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow 80/tcp
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
echo "--- جدول شماره‌دار قاعده‌ها:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw status numbered
خروجی
--- پورت 22 (مجاز) و 80 (هنوز مجاز نیست):
Connection to 172.17.0.4 22 port [tcp/ssh] succeeded!
nc: connect to 172.17.0.4 port 80 (tcp) timed out: Operation now in progress
--- ufw allow 80/tcp:
Rule added
Rule added (v6)
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!
--- جدول شماره‌دار قاعده‌ها:
Status: active
To Action From
-- ------ ----
[ 1] OpenSSH ALLOW IN Anywhere
[ 2] 80/tcp ALLOW IN Anywhere
[ 3] OpenSSH (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)
[ 4] 80/tcp (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)

timed out: پورت ۸۰ با اینکه nginx پشتش زنده بود از بیرون بی‌صدا دور ریخته می‌شد (چون سیاست پیش‌فرض ورودی «رد» است)؛ بعد از ufw allow 80/tcp باز شد. به‌جای عدد می‌شد نوشت sudo ufw allow 'Nginx HTTP' (پروفایل)، یا sudo ufw allow http (اسم سرویس از /etc/services). شکل‌های رایج:

دستور معنی
ufw allow 80/tcp پورت ۸۰ فقط TCP، از هرجا
ufw allow 53 پورت ۵۳ هم TCP و هم UDP
ufw allow 6000:6010/tcp یک بازه از پورت‌ها
ufw allow OpenSSH با پروفایل برنامه
ufw allow from 203.0.113.5 همه‌ی پورت‌ها فقط از یک IP
ufw allow from 203.0.113.5 to any port 22 proto tcp یک پورت، فقط از یک IP
ufw allow from 203.0.113.0/24 to any port 5432 از یک شبکه
ufw deny 23/tcp رد (بی‌صدا)
ufw reject 23/tcp رد با پاسخ خطا (مثال ۶)
ufw delete allow 80/tcp پاک‌کردن قاعده
ufw status numbered نمایش با شماره (برای ufw delete N و ufw insert N)

مثال ۵: ترتیب قاعده‌ها، اولین منطبق برنده است

Section titled “مثال ۵: ترتیب قاعده‌ها، اولین منطبق برنده است”

قاعده‌ها از بالا به پایین خوانده می‌شوند و اولین منطبق حکم می‌دهد. پس یک deny که بعد از یک allow بنویسی بی‌اثر است. می‌خواهم کلاینت (که آدرسش را دارم) از پورت ۸۰ ممنوع شود:

Terminal window
echo "--- deny را بعد از allow می‌گذارم:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw deny from $CIP to any port 80 proto tcp
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
# ── روی سرور ──
sudo ufw status numbered | grep -E '80/tcp|^Status'
خروجی
--- deny را بعد از allow می‌گذارم:
Rule added
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!
Status: active
[ 2] 80/tcp ALLOW IN Anywhere
[ 3] 80/tcp DENY IN 172.17.0.2
[ 5] 80/tcp (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)

با اینکه قاعده‌ی DENY برای کلاینت هست، کلاینت هنوز وصل می‌شود، چون ALLOW 80/tcp (برای همه) بالاتر است و اول منطبق می‌شود. راه‌حل: deny را بالا بگذار با ufw insert 1. (اول قاعده‌ی بی‌اثر را پاک می‌کنم، چون ufw قاعده‌ی تکراری را قبول نمی‌کند.)

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw delete deny from $CIP to any port 80 proto tcp
sudo ufw insert 1 deny from $CIP to any port 80 proto tcp
echo "--- حالا اولین قاعده deny است:"
sudo ufw status numbered | grep -E '80/tcp|^Status'
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
echo "--- برمی‌گردانم:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw delete deny from $CIP to any port 80 proto tcp
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
خروجی
Rule deleted
Rule inserted
--- حالا اولین قاعده deny است:
Status: active
[ 1] 80/tcp DENY IN 172.17.0.2
[ 3] 80/tcp ALLOW IN Anywhere
[ 5] 80/tcp (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)
nc: connect to 172.17.0.4 port 80 (tcp) timed out: Operation now in progress
--- برمی‌گردانم:
Rule deleted
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!

بعد از insert 1، قاعده‌ی DENY بالای فهرست رفت و کلاینت timed out شد. این الگوی «استثنا بالا، قاعده‌ی کلی پایین» در هر فایروالی هست.

هر دو ترافیک را رد می‌کنند، ولی شکل رد کردن فرق دارد و روی تجربه‌ی کلاینت اثر می‌گذارد. یک وب‌سرور ساده روی پورت ۸۰۹۹ سرور راه می‌اندازم (که تا الآن هم بسته است چون مجاز نیست) و هر سه حالت را از کلاینت می‌سنجم:

Terminal window
# ── روی سرور ──
python3 -m http.server 8099 --bind 0.0.0.0 > /dev/null 2>&1 &
sleep 1
echo "--- 1) مجاز (allow):"
sudo ufw allow 8099/tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
echo "--- 2) deny (بسته‌ها بی‌صدا دور ریخته می‌شوند):"
# ── روی سرور ──
sudo ufw deny 8099/tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
echo "--- 3) reject (به فرستنده خطا برمی‌گردد):"
# ── روی سرور ──
sudo ufw reject 8099/tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
خروجی
--- 1) مجاز (allow):
Connection to 172.17.0.4 8099 port [tcp/*] succeeded!
--- 2) deny (بسته‌ها بی‌صدا دور ریخته می‌شوند):
nc: connect to 172.17.0.4 port 8099 (tcp) timed out: Operation now in progress
--- 3) reject (به فرستنده خطا برمی‌گردد):
nc: connect to 172.17.0.4 port 8099 (tcp) failed: Connection refused

این همان فرق «timed out» و «Connection refused» درس پورت‌هاست، این بار از طرف فایروال: deny بی‌صدا دور می‌ریزد (کلاینت باید تا timeout صبر کند؛ برای فرد مهاجم اسکن را کند می‌کند و وجود ماشین را کمتر لو می‌دهد) و reject با یک پاسخ «نه» فوراً خطا می‌دهد (برای شبکه‌ی داخلی که نمی‌خواهی کاربران معطل شوند). برای اینترنت عمومی معمولاً deny (پیش‌فرض) بهتر است. و حالا محدودکردن به یک آدرس (مثلاً «فقط دفتر شرکت»): ابتدا قاعده‌ی قبلی را عوض می‌کنم و ۸۰۹۹ را فقط برای یک IP دیگر (که کلاینت من نیست) باز می‌کنم تا اثرش را ببینیم، بعد برای کلاینت:

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw delete reject 8099/tcp > /dev/null
echo "--- فقط از 10.0.0.5 (IP دفتر) مجاز:"
sudo ufw allow from 10.0.0.5 to any port 8099 proto tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
echo "--- حالا فقط از IP خود کلاینت ($CIP) هم مجاز:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow from $CIP to any port 8099 proto tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
# ── روی سرور ──
sudo ufw status | grep -E '8099|^Status'
خروجی
--- فقط از 10.0.0.5 (IP دفتر) مجاز:
nc: connect to 172.17.0.4 port 8099 (tcp) timed out: Operation now in progress
--- حالا فقط از IP خود کلاینت (172.17.0.2) هم مجاز:
Connection to 172.17.0.4 8099 port [tcp/*] succeeded!
Status: active
8099/tcp ALLOW 10.0.0.5
8099/tcp ALLOW 172.17.0.2

allow from IP to any port N: «از این IP، به هر آدرس این ماشین، پورت N». اول از آدرس دیگری اجازه داده شد و کلاینت من رد شد؛ بعد خودش اضافه شد و رسید. (این همان الگوی «پورت SSH فقط از IP دفتر» است.)

مثال ۷: خطر قفل‌شدن بیرون از SSH

Section titled “مثال ۷: خطر قفل‌شدن بیرون از SSH”

حالا چیزی که تمام این درس برایش است. فرض کن به هر دلیلی قاعده‌ی SSH پاک شد (یا از اول نبود). نشست ssh که الآن باز داری کار می‌کند، ولی ببین یک اتصال جدید چه می‌شود. (قاعده را از ترمینال خود سرور پاک کن، نه از داخل نشست ssh، تا اگر چیزی شد دسترسی داشته باشی.)

Terminal window
echo "--- قاعده‌ی SSH را پاک می‌کنم (در عمل: فراموش کرده بودم باز کنم):"
# ── روی سرور ──
sudo ufw delete allow OpenSSH

در نشست ssh باز قبلی روی کلاینت بنویس echo هنوز وصلم: $(date +%T). بعد در یک ترمینال تازه‌ی کلاینت (دوباره SIP را تعریف کن) اتصال جدید را امتحان کن:

Terminal window
echo "--- ولی یک اتصال جدید به پورت 22:"
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 3 $SIP 22 2>&1
ssh -o ConnectTimeout=3 -o BatchMode=yes deploy@$SIP true 2>&1
خروجی
--- قاعده‌ی SSH را پاک می‌کنم (در عمل: فراموش کرده بودم باز کنم):
Rule deleted
Rule deleted (v6)
--- نشست ssh باز قبلی هنوز جواب می‌دهد؟
deploy@server:~$ echo هنوز وصلم: $(date +%T)
هنوز وصلم: 07:19:31
deploy@server:~$
--- ولی یک اتصال جدید به پورت 22:
nc: connect to 172.17.0.4 port 22 (tcp) timed out: Operation now in progress
ssh: connect to host 172.17.0.4 port 22: Connection timed out

نشست قبلی کار کرد (چرا؟ در «پشت پرده») ولی اتصال جدید timed out شد: ssh به ماشین راه ندارد. اگر آن نشست را ببندم، دیگر نمی‌توانم وارد شوم و باید به کنسول سرور (پنل ارائه‌دهنده‌ی VPS) بروم. به همین دلیل:

  1. قبل از ufw enable همیشه ufw allow OpenSSH (یا 22/tcp) را بزن و با ufw show added ببین.
  2. هر تغییر فایروال را با نشست دوم آزمایش کن و نشست اول را باز نگه دار.
  3. اگر SSH را روی پورت دیگری برده‌ای، آن پورت را باز کن.

حالا از «کنسول» (همان server) درستش می‌کنم و ورود را دوباره آزمایش می‌کنم:

Terminal window
echo "--- از کنسول: ufw allow OpenSSH"
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow OpenSSH
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 3 $SIP 22 2>&1
خروجی
--- از کنسول: ufw allow OpenSSH
Rule added
Rule added (v6)
Connection to 172.17.0.4 22 port [tcp/ssh] succeeded!
⚡ بررسی سریع

قبل از sudo ufw enable روی یک سرور دور، مهم‌ترین کار چیست؟

پشت پرده: ufw چطور کار می‌کند؟

Section titled “پشت پرده: ufw چطور کار می‌کند؟”

ufw یک پوشش ساده روی iptables (فایروال خود هسته‌ی لینوکس) است: قاعده‌هایی را که می‌نویسی به قاعده‌های iptables ترجمه و در زنجیره‌هایی مثل ufw-user-input می‌گذارد. ببین:

Terminal window
echo "--- ufw show added (آنچه تو نوشته‌ای):"
# ── روی سرور ──
sudo ufw show added
echo "--- زنجیره‌ی iptables که ufw برایت ساخته (ufw-user-input):"
sudo iptables -S ufw-user-input
echo "--- چرا نشست ssh باز بعد از فعال‌شدن قطع نشد؟ قاعده‌ی conntrack در before.rules:"
grep -n 'ctstate RELATED,ESTABLISHED' /etc/ufw/before.rules | head -2
echo "--- فایل‌های تنظیمات:"
ls /etc/ufw | grep -v '[0-9]\{8\}_'
خروجی
--- ufw show added (آنچه تو نوشته‌ای):
Added user rules (see 'ufw status' for running firewall):
ufw allow 80/tcp
ufw allow from 10.0.0.5 to any port 8099 proto tcp
ufw allow from 172.17.0.2 to any port 8099 proto tcp
ufw allow OpenSSH
--- زنجیره‌ی iptables که ufw برایت ساخته (ufw-user-input):
-N ufw-user-input
-A ufw-user-input -p tcp -m tcp --dport 80 -j ACCEPT
-A ufw-user-input -s 10.0.0.5/32 -p tcp -m tcp --dport 8099 -j ACCEPT
-A ufw-user-input -s 172.17.0.2/32 -p tcp -m tcp --dport 8099 -j ACCEPT
-A ufw-user-input -p tcp -m tcp --dport 22 -m comment --comment "\'dapp_OpenSSH\'" -j ACCEPT
--- چرا نشست ssh باز بعد از فعال‌شدن قطع نشد؟ قاعده‌ی conntrack در before.rules:
25:-A ufw-before-input -m conntrack --ctstate RELATED,ESTABLISHED -j ACCEPT
26:-A ufw-before-output -m conntrack --ctstate RELATED,ESTABLISHED -j ACCEPT
--- فایل‌های تنظیمات:
after.init
after.rules
after6.rules
applications.d
before.init
before.rules
before6.rules
sysctl.conf
ufw.conf
user.rules
user6.rules

نکته‌ها:

  • هر ufw allow یک خط -A ufw-user-input ... -j ACCEPT شد؛ یکی برای هر پورت. ترتیب خط‌ها همان ترتیب قاعده‌هاست (اولین منطبق برنده).
  • بالای همه‌ی قاعده‌های تو، before.rules ترافیک ESTABLISHED,RELATED را می‌پذیرد: یعنی اتصال‌هایی که از قبل برقرار بودند (مثل نشست ssh باز) عبور می‌کنند و فقط اتصال‌های جدید با قاعده‌ها سنجیده می‌شوند. برای همین فایروال نشست باز را قطع نکرد ولی اتصال تازه را رد کرد.
  • قاعده‌های تو در /etc/ufw/user.rules و user6.rules (برای IPv6)، و تنظیمات عمومی (مثل IPV6=yes) در /etc/default/ufw است.
  • ufw فقط یک ابزار ورودی/خروجی ماشین خودت است؛ بعضی برنامه‌ها (مثل Docker) خودشان قاعده‌ی iptables می‌نویسند که ممکن است از ufw رد شود؛ در درس‌های Docker روی این جزئیات مفصل نیستم و برای اطمینان همیشه از بیرون پورت‌ها را با nc -zv آزمایش کن.
دستور کار
sudo ufw status verbose وضعیت، سیاست‌ها و قاعده‌ها
sudo ufw status numbered قاعده‌ها با شماره
sudo ufw default deny incoming / allow outgoing سیاست پیش‌فرض
sudo ufw allow OpenSSH / 22/tcp باز کردن SSH
sudo ufw allow 80/tcp باز کردن یک پورت
sudo ufw allow from IP to any port N proto tcp یک پورت فقط از یک IP
sudo ufw deny ... / sudo ufw reject ... رد بی‌صدا / رد با خطا
sudo ufw insert 1 deny ... افزودن قاعده در بالای فهرست
sudo ufw delete allow 80/tcp حذف با شرح قاعده
sudo ufw show added قاعده‌های نوشته‌شده
sudo ufw app list / app info NAME پروفایل برنامه‌ها
sudo ufw enable / disable روشن/خاموش (پایدار بعد از ریبوت)
sudo ufw reset پاک‌کردن همه‌چیز (و خاموش‌کردن)

۱) روشن‌کردن فایروال بدون مجاز‌کردن SSH

Section titled “۱) روشن‌کردن فایروال بدون مجاز‌کردن SSH”

مثال ۷. راه‌حل: ufw allow OpenSSH قبل از ufw enable، و نشست دوم برای آزمایش. اگر قفل شدی: کنسول ارائه‌دهنده‌ی سرور.

Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow ssh2
خروجی
ERROR: Could not find a profile matching 'ssh2'

ERROR: Could not find a profile matching 'ssh2': ufw app list را ببین (اسم‌ها حساس به حروف‌اند: OpenSSH، Nginx HTTP با فاصله و داخل گیومه). راه‌حل: اسم دقیق یا شماره‌ی پورت (22/tcp).

مثال ۵: قاعده‌ی اول برنده است. راه‌حل: ufw insert 1 deny ... برای استثناها.

۴) فراموش‌کردن پروتکل: allow 7000 هم TCP هم UDP

Section titled “۴) فراموش‌کردن پروتکل: allow 7000 هم TCP هم UDP”
Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw allow 7000
sudo ufw allow 7001/tcp
sudo ufw status | grep -E "7000|7001" | grep -v v6
sudo ufw delete allow 7000
sudo ufw delete allow 7001/tcp
خروجی
Rule added
Rule added (v6)
Rule added
Rule added (v6)
7000 ALLOW Anywhere
7001/tcp ALLOW Anywhere
Rule deleted
Rule deleted (v6)
Rule deleted
Rule deleted (v6)

بدون /tcp، قاعده برای هر دو پروتکل است (بازتر از لازم). راه‌حل: همیشه پروتکل را بنویس، مگر واقعاً هر دو را بخواهی (مثل DNS روی ۵۳).

فایروال را درست باز کرده‌ای ولی Connection refused می‌گیری: یعنی فایروال مشکلی ندارد و هیچ برنامه‌ای گوش نمی‌دهد (درس پورت‌ها: ss -tlnp). فایروال فقط می‌گوید ترافیک اجازه دارد برسد، نه اینکه کسی آنجاست.

۶) فایروال را ابزار «امنیت کامل» دانستن

Section titled “۶) فایروال را ابزار «امنیت کامل» دانستن”

فایروال راه ورود را می‌بندد، ولی رمز ضعیف SSH، نرم‌افزار بی‌به‌روزرسانی یا سرویس آسیب‌پذیر روی پورت باز را درست نمی‌کند. لایه‌های دیگر (کلید SSH، fail2ban، به‌روزرسانی خودکار) در پروژه‌ی پایانی می‌آیند.

تمرینآسان

وضعیت فعلی ufw را بخوان و بگو سیاست پیش‌فرض ورودی و خروجی چیست و چند قاعده دارد.

دیدن جواب
Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw status verbose
خروجی
Status: active
Logging: on (low)
Default: deny (incoming), allow (outgoing), deny (routed)
New profiles: skip
To Action From
-- ------ ----
80/tcp ALLOW IN Anywhere
8099/tcp ALLOW IN 10.0.0.5
8099/tcp ALLOW IN 172.17.0.2
22/tcp (OpenSSH) ALLOW IN Anywhere
80/tcp (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)
22/tcp (OpenSSH (v6)) ALLOW IN Anywhere (v6)

اگر Status: active و Default: deny (incoming), allow (outgoing) است، یعنی ورودی‌ها رد و خروجی‌ها مجازند؛ جدول پایین قاعده‌هاست (هر قاعده یک خط برای IPv4 و یک خط (v6)).

تمرینمتوسط

تمرین اصلی: فایروال را طوری تنظیم کن که فقط SSH و HTTP باز باشند. از صفر (reset) شروع کن، سیاست‌ها را بگذار، SSH و ۸۰ را مجاز کن، فعال کن، و از کلاینت ثابت کن ۲۲ و ۸۰ باز و ۸۰۹۹ (وب‌سرور آزمایشی) بسته است.

دیدن جواب
Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw --force reset > /dev/null
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw allow 80/tcp
sudo ufw --force enable
sudo ufw status verbose
echo "--- آزمایش از کلاینت:"
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 22 2>&1
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
nc -zv -w 2 $SIP 8099 2>&1
خروجی
Default incoming policy changed to 'deny'
(be sure to update your rules accordingly)
Default outgoing policy changed to 'allow'
(be sure to update your rules accordingly)
Rules updated
Rules updated (v6)
Rules updated
Rules updated (v6)
Firewall is active and enabled on system startup
Status: active
Logging: on (low)
Default: deny (incoming), allow (outgoing), deny (routed)
New profiles: skip
To Action From
-- ------ ----
22/tcp (OpenSSH) ALLOW IN Anywhere
80/tcp ALLOW IN Anywhere
22/tcp (OpenSSH (v6)) ALLOW IN Anywhere (v6)
80/tcp (v6) ALLOW IN Anywhere (v6)
--- آزمایش از کلاینت:
Connection to 172.17.0.4 22 port [tcp/ssh] succeeded!
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!
nc: connect to 172.17.0.4 port 8099 (tcp) timed out: Operation now in progress
تمرینسخت

SSH را فقط از IP کلاینت مجاز کن (نه همه‌جا)، HTTP را برای همه، و با یک deny صریح 23/tcp (telnet) را ببند. ثابت کن کلاینت به ۲۲ و ۸۰ می‌رسد و سپس SSH را برای یک IP دیگر (10.0.0.5) بگذار تا ببینی کلاینت رد می‌شود. در پایان فایروال را reset کن.

دیدن جواب
Terminal window
# ── روی سرور ──
sudo ufw --force reset > /dev/null
sudo ufw default deny incoming > /dev/null
sudo ufw allow from $CIP to any port 22 proto tcp > /dev/null
sudo ufw allow 80/tcp > /dev/null
sudo ufw deny 23/tcp > /dev/null
sudo ufw --force enable > /dev/null
sudo ufw status | grep -vE 'v6|^$'
echo "--- کلاینت مجاز:"
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 22 2>&1
nc -zv -w 2 $SIP 80 2>&1
echo "--- حالا SSH فقط برای 10.0.0.5:"
# ── روی سرور ──
sudo ufw delete allow from $CIP to any port 22 proto tcp > /dev/null
sudo ufw allow from 10.0.0.5 to any port 22 proto tcp > /dev/null
# ── روی کلاینت (لپ‌تاپ) ──
nc -zv -w 2 $SIP 22 2>&1
# ── روی سرور ──
sudo ufw --force reset > /dev/null
خروجی
Status: active
To Action From
-- ------ ----
22/tcp ALLOW 172.17.0.2
80/tcp ALLOW Anywhere
23/tcp DENY Anywhere
--- کلاینت مجاز:
Connection to 172.17.0.4 22 port [tcp/ssh] succeeded!
Connection to 172.17.0.4 80 port [tcp/http] succeeded!
--- حالا SSH فقط برای 10.0.0.5:
nc: connect to 172.17.0.4 port 22 (tcp) timed out: Operation now in progress
آزمونک
  1. سیاست پیش‌فرض ufw برای ترافیک ورودی چیست و چرا برای امنیت خوب است؟

  2. قبل از sudo ufw enable روی یک سرور دور چه باید کرد؟

  3. اگر allow 80/tcp بالاتر از deny from IP to any port 80 باشد، آن IP چه می‌شود؟

  4. فرق deny و reject؟

  5. ufw allow 53 چه می‌کند؟

  6. چرا بعد از فعال‌شدن فایروال نشست ssh باز قطع نشد ولی اتصال جدید رد شد؟

  • فایروال ترافیک ورودی (و خروجی) را با قاعده‌ها کنترل می‌کند؛ ufw پوششی ساده روی iptables است. سیاست پایه: deny incoming، allow outgoing.
  • ترتیب کار: ufw default deny incoming ← ufw allow OpenSSH ← سایر پورت‌های لازم (ufw allow 80/tcp) ← ufw enable ← ufw status verbose.
  • قاعده‌ها از بالا به پایین خوانده می‌شوند و اولین منطبق برنده است (ufw insert 1 برای استثنا). deny بی‌صدا دور می‌ریزد (timeout)، reject خطا برمی‌گرداند (refused).
  • بدون پروتکل، قاعده برای TCP و UDP هر دو است؛ from IP to any port N برای محدود کردن به یک آدرس.
  • خطر قفل‌شدن: بدون قاعده‌ی SSH اتصال‌های جدید رد می‌شوند (نشست باز تا بسته‌شدنش زنده می‌ماند). همیشه نشست دوم برای آزمایش و راه کنسول را داشته باش.
  • با nc -zv از ماشین دیگر آزمایش کن؛ آزمایش از خود سرور از فایروال معاف است.
برگه‌ی تقلب این درس
دستورکاری که می‌کند
sudo ufw status verbose / status numberedوضعیت / با شماره
sudo ufw default deny incomingورودی‌ها رد، مگر مجاز
sudo ufw default allow outgoingخروجی‌ها آزاد
sudo ufw allow OpenSSHاول این!
sudo ufw allow 80/tcp / sudo ufw allow "Nginx HTTP"باز کردن وب
sudo ufw allow from IP to any port 22 proto tcpSSH فقط از یک IP
sudo ufw deny 23/tcp / sudo ufw reject 23/tcpرد بی‌صدا / رد با خطا
sudo ufw insert 1 deny from IPاستثنا در بالای فهرست
sudo ufw delete allow 80/tcpحذف قاعده
sudo ufw show addedقاعده‌های نوشته‌شده
sudo ufw enable / sudo ufw disable / sudo ufw resetروشن / خاموش / پاک‌کردن همه
nc -zv -w 2 SERVER 80آزمایش از بیرون