این آزمون هر هفت بخش دورهی لینوکس را با ۳۰ سؤال ششگزینهای میسنجد. گزینههای غلط دستورها و تصورهای واقعی و رایجاند. بعضی سؤالها چند جواب درست دارند و فقط وقتی درست حساب میشوند که دقیقاً همهی گزینههای درست را انتخاب کنی. نتیجه و توضیح همهی سؤالها بعد از ثبت آزمون نشان داده میشود و نمره در پیشرفت من ذخیره میشود. حد قبولی ۷۰٪ (۲۱ از ۳۰) است. قدم بعدی دورهی اسکریپتنویسی Bash است که همهی این دستورها را به برنامه تبدیل میکند.
ترتیب سؤالها و گزینهها هر بار عوض میشود. بعضی سؤالها بیش از یک جواب درست دارند و فقط وقتی درست حساب میشوند که دقیقاً همهی گزینههای درست را انتخاب کرده باشی. جوابها و توضیحها بعد از ثبت کل آزمون نشان داده میشوند. حد قبولی ۷۰٪ است.
رابطهی لینوکس و Ubuntu کدام است؟
جواب درست: لینوکس هسته است و Ubuntu یک توزیع
توزیع، هستهی لینوکس را با ابزارها، مدیر بسته و تنظیمات کنار هم میگذارد؛ Ubuntu، Debian و Fedora همه از همان هسته استفاده میکنند.
- Ubuntu نسخهی گرافیکی لینوکس است ← Ubuntu نسخهی سرور بدون محیط گرافیکی هم دارد.
- Ubuntu هستهی جداگانهی خودش را دارد ← از همان هستهی لینوکس استفاده میکند.
- لینوکس شرکتی است که Ubuntu را میسازد ← لینوکس پروژهی متنباز است؛ Ubuntu را Canonical میسازد.
- Ubuntu همان Debian با نام دیگر است ← بر پایهی Debian است ولی توزیع جدایی با انتخابهای خودش است.
- لینوکس فقط برای سرور است و Ubuntu برای دسکتاپ ← هر دو هم روی سرور هم روی دسکتاپ کار میکنند.
کدام دستور نام و نسخهی **توزیع** را نشان میدهد؟
جواب درست:
cat /etc/os-releaseos-release نام و نسخهی توزیع را دارد؛ uname و /proc/version دربارهی هستهاند.
uname -r← نسخهی هسته را نشان میدهد، نه توزیع.cat /proc/version← نسخهی هسته و کامپایلرش را نشان میدهد.uname -m← معماری پردازنده (مثل x86_64) را نشان میدهد.echo $SHELL← مسیر shell پیشفرض کاربر است.hostname← نام ماشین است.
در
grep -i error app.logکدامها **آرگومان** هستند (نه گزینه)؟چند جواب درستجوابهای درست:
error،app.logگزینهها با
-شروع میشوند و رفتار را عوض میکنند؛ آرگومانها چیزیاند که دستور روی آن کار میکند (الگو و فایل).-i← گزینه است: جستجو را به حروف بزرگ و کوچک حساس نمیکند.grep← نام خود دستور است.-i errorبهعنوان یک واحد ← -i مقدار نمیگیرد؛ error آرگومان جدایی است.- هیچکدام؛ همه گزینهاند ← error و app.log با - شروع نمیشوند.
فایلهای مجازیای که هسته زنده از پروسهها میسازد (مثل
/…/1/status) در کدام پوشهاند؟جواب درست:
/proc/proc روی دیسک نیست؛ هسته محتوایش را لحظهی خواندن میسازد.
/var← دادههای متغیر مثل لاگها روی دیسک./etc← فایلهای تنظیمات./boot← هسته و فایلهای بوت./run← فایلهای موقت زمان اجرا مثل PID و سوکت؛ اطلاعات پروسهها در /proc است./usr← برنامهها و کتابخانهها.
اول
cd /var/logو بعدcd /etcزدهای.cd -تو را کجا میبرد؟جواب درست:
/var/logcd -به پوشهی قبلی (OLDPWD) برمیگردد و مسیرش را هم چاپ میکند./etc← همینجا هستی؛ - به قبلی میرود.~← خانه باcdیاcd ~است./← ریشه باcd /است./var← پوشهی بالایی باcd ..است.- خطا میدهد ← OLDPWD تعریف شده و کار میکند.
دربارهی hard link و symbolic link کدامها درستاند؟چند جواب درست
جوابهای درست: hard link همان inode فایل اصلی را دارد، با پاک شدن فایل اصلی، symlink شکسته میشود ولی hard link داده را نگه میدارد
hard link یک نام دیگر برای همان inode است؛ symlink فقط مسیر فایل دیگری را نگه میدارد.
- hard link بین دو فایلسیستم مختلف هم ساخته میشود ← inode فقط در یک فایلسیستم معنی دارد؛ ln خطای cross-device میدهد.
- برای پوشه نمیشود symlink ساخت ← symlink به پوشه کاملاً رایج است.
lnبدون-sلینک نمادین میسازد ← بدون -s، hard link ساخته میشود.- hard link حجم اشغالشدهی دیسک را دو برابر میکند ← داده یک بار ذخیره شده؛ فقط یک نام اضافه شده.
کدام دستور فایلهای
.logبزرگتر از ۱ مگابایت را زیر/var/logپیدا میکند؟جواب درست:
find /var/log -name "*.log" -size +1Mاول مسیر، بعد شرطها؛
+یعنی بزرگتر از. الگو را در گیومه بگذار تا shell خودش آن را باز نکند.find /var/log -name "*.log" -size 1M+← علامت + باید قبل از عدد بیاید.find -name "*.log" /var/log -size +1M← مسیر باید قبل از شرطها بیاید.ls -lS /var/log | grep .log← اندازه را مرتب میکند ولی چیزی را فیلتر نمیکند.locate -size +1M "*.log"← locate شرط اندازه ندارد.find /var/log -name *.log -size >1M← > اینجا ریدایرکت shell است و خروجی را در فایلی به نام 1M مینویسد.
میخواهی هم خروجی و هم خطای
cmdبه **انتهای**run.logاضافه شود. کدامها درستاند؟چند جواب درستجوابهای درست:
cmd >> run.log 2>&1،cmd &>> run.logترتیب ریدایرکتها مهم است: اول خروجی را به فایل بفرست، بعد خطا را به همان جایی که خروجی میرود.
&>>شکل کوتاه همین در Bash است.cmd 2>&1 >> run.log← خطا به جایی میرود که خروجی «در آن لحظه» میرفت (ترمینال)؛ فقط خروجی در فایل نوشته میشود.cmd > run.log 2>&1← > فایل را از اول مینویسد، نه اضافه.cmd | tee run.log← tee فایل را بازنویسی میکند و خطا هم از pipe رد نمیشود.cmd >> run.log 2> run.log← دو بار جداگانه فایل را باز میکند و دو جریان روی هم نوشته میشوند.
کدام زنجیره پنج مقدار پرتکرار ستون اول فایل را درست میدهد؟
جواب درست:
cut -d" " -f1 f | sort | uniq -c | sort -rn | head -5uniq فقط خطهای تکراری **پشتسرهم** را میشمارد؛ برای همین قبلش sort لازم است و بعدش sort -rn برای مرتب کردن بر اساس تعداد.
cut -d" " -f1 f | uniq -c | sort -rn | head -5← بدون sort قبل از uniq، تکرارهای غیرپشتسرهم جدا شمرده میشوند.cut -d" " -f1 f | sort | uniq -c | sort -n | head -5← sort -n کمتکرارترها را اول میگذارد؛ head پنج تای کمتکرار را میدهد.cut -d" " -f1 f | sort | uniq | sort -rn | head -5← uniq بدون -c شمارشی نمیدهد و sort -rn چیزی برای مرتب کردن ندارد.sort f | uniq -c | sort -rn | head -5← کل خط را میشمارد، نه ستون اول.cut -d" " -f1 f | sort -rn | uniq -c | tail -5← شمارش بعد از sort -rn درست است ولی خروجی بر اساس تعداد مرتب نیست و tail پنج مقدار آخر را میدهد.
دسترسی
rw-r-----به صورت عددی کدام است؟جواب درست:
640r=4، w=2، x=1: مالک rw=6، گروه r=4، بقیه هیچ=0.
750← یعنی rwxr-x---.644← یعنی rw-r--r--؛ بقیه هم میخوانند.604← یعنی rw----r--.460← یعنی r--rw----.740← یعنی rwxr-----.
با
umask 022، فایل و پوشهی تازه چه دسترسیای میگیرند؟جواب درست: فایل
644، پوشه755پیشفرض فایل 666 و پوشه 777 است و umask بیتهای 022 را برمیدارد.
- فایل
755، پوشه755← فایل تازه هیچوقت خودکار اجازهی اجرا نمیگیرد. - فایل
644، پوشه644← پوشه برای ورود به x نیاز دارد و آن را میگیرد. - فایل
022، پوشه022← umask بیتهایی است که برداشته میشوند، نه خود دسترسی. - فایل
666، پوشه777← این پیشفرض قبل از اعمال umask است. - فایل
600، پوشه700← این نتیجهی umask 077 است.
- فایل
sudoموقع اجرای دستور، رمز چه کسی را میخواهد؟جواب درست: رمز خود همان کاربر
sudo هویت خودت را تأیید میکند و بعد طبق sudoers اجازه میدهد؛ برای همین root میتواند رمز نداشته باشد.
- رمز root ← این رفتار su است.
- رمز گروه sudo ← گروهها رمز ورود ندارند.
- رمز کاربر مقصد دستور ← sudo -u هم رمز خودت را میخواهد.
- هیچ رمزی؛ عضویت در گروه کافی است ← فقط با NOPASSWD در sudoers رمز نمیخواهد، که پیشفرض نیست.
- passphrase کلید SSH ← به sudo ربطی ندارد.
حرف
sدر-rwsr-xr-x(مثلاً روی/usr/bin/passwd) یعنی…جواب درست: setuid: برنامه با دسترسی مالک فایل اجرا میشود
برای همین passwd با کاربر عادی هم میتواند /etc/shadow را عوض کند. s در جای x مالک یعنی setuid.
- sticky bit: فقط مالک فایل میتواند آن را پاک کند ← sticky با t در جای x بقیه نشان داده میشود و برای پوشههاست.
- setgid: برنامه با گروه فایل اجرا میشود ← setgid در جای x گروه میآید، نه مالک.
- فایل یک socket است ← نوع فایل در اولین حرف است؛ اینجا - یعنی فایل معمولی.
- فایل یک symlink است ← symlink با l در اولین حرف شروع میشود.
- فایل فقط برای خواندن است ← w مالک وجود دارد.
کاربر
devرا به گروهsudoاضافه کن، **بدون** اینکه از گروههای دیگرش بیرون برود:جواب درست:
sudo usermod -aG sudo dev-a یعنی اضافه کن؛ بدون آن، -G فهرست گروههای تکمیلی را با همین یکی جایگزین میکند.
sudo usermod -G sudo dev← بدون -a همهی گروههای دیگر کاربر حذف میشوند.sudo useradd -aG sudo dev← useradd کاربر تازه میسازد و dev از قبل هست؛ گزینهی -a هم ندارد.sudo groupadd sudo dev← groupadd گروه میسازد.sudo chgrp sudo dev← chgrp گروه یک فایل را عوض میکند، نه کاربر.sudo passwd -G sudo dev← passwd گزینهای برای گروه ندارد.
دربارهی
kill PID(بدون عدد سیگنال) کدامها درستاند؟چند جواب درستجوابهای درست: سیگنال SIGTERM (۱۵) میفرستد، برنامه میتواند آن را بگیرد و تمیز خارج شود
TERM درخواست مؤدبانه است؛ اگر جواب نداد، آخرین راه KILL (۹) است که قابل گرفتن نیست.
- همان
kill -9است ← -9 یعنی SIGKILL، سیگنال دیگری است. - پروسه را فوراً و بدون امکان پاکسازی میکشد ← این رفتار SIGKILL است.
- فقط پروسههای root را میکشد ← هر کاربر پروسههای خودش را میتواند بکشد.
- پروسه را pause میکند ← توقف موقت با SIGSTOP است.
- همان
میخواهی دستوری از ابتدا در پسزمینه اجرا شود و بعد از بستن ترمینال هم زنده بماند. کدام؟
جواب درست:
nohup cmd > out.log 2>&1 &بستن ترمینال به پروسهها SIGHUP میفرستد؛ nohup آن را نادیده میگیرد و & پسزمینه است.
cmd &← در پسزمینه است ولی با بستن ترمینال SIGHUP میگیرد و بسته میشود.cmd > out.log 2>&1 &← خروجی را به فایل برده ولی باز هم با بستن ترمینال SIGHUP میگیرد.bg cmd > out.log 2>&1← bg کاری را که قبلاً متوقف شده ادامه میدهد و دستور تازه نمیگیرد.exec cmd > out.log 2>&1 &&← exec shell را با cmd جایگزین میکند (و && اصلاً پسزمینه نیست)؛ از SIGHUP هم محافظت نمیکند.cmd 2>&1 | tee out.log &← tee و cmd هر دو با بستن ترمینال SIGHUP میگیرند.
systemctl enable --now nginxچه میکند؟جواب درست: الان روشن و برای بوت هم فعال میشود
enable برای بوت و
--nowبرای همین لحظه.- فقط برای روشن شدن هنگام بوت فعال میشود ← بدون --now همینطور است.
- فقط همین الان روشن میشود، نه بعد از بوت ← این کار
systemctl startاست. - سرویس را متوقف و دوباره روشن میکند ← ریاستارت
systemctl restartاست. - سرویس را قفل میکند تا دیگر روشن نشود ← این کار
systemctl maskاست. - فقط وضعیت فعلی و لاگ اخیر را نشان میدهد ← این کار
systemctl statusاست.
df -hفضای خالی زیادی نشان میدهد ولی ساختن فایل خطای «No space left on device» میدهد. اول چه میزنی؟جواب درست:
df -iاحتمالاً inode تمام شده (میلیونها فایل کوچک)؛ df -i همین را نشان میدهد.
du -sh /← حجم را میسنجد، نه تعداد inode.free -h← حافظهی RAM را نشان میدهد.rm -rf /tmp/*← بدون تشخیص پاک کردن خطرناک است.reboot← مشکل را حل نمیکند.fsck /← روی فایلسیستم mountشده خطرناک است و مشکل خرابی نیست.
export PATH="$HOME/bin:$PATH"چه میکند؟جواب درست: ~/bin را به **اول** PATH اضافه میکند
برای همین shell و پروسههای فرزندش، برنامههای ~/bin اول پیدا میشوند. برای دائمی شدن، خط را در ~/.bashrc بنویس.
- PATH را کامل با ~/bin جایگزین میکند ← $PATH قدیمی هم در مقدار جدید هست.
- تغییر را دائمی میکند ← فقط در همین نشست است.
- ~/bin را به **آخر** PATH اضافه میکند ← اول آمده، نه آخر.
- فقط برای دستور بعدی اعمال میشود ← export برای همین shell و همهی پروسههای فرزندش است.
- فقط برای کاربر root کار میکند ← برای هر کاربری کار میکند.
تفاوت
apt updateوapt upgradeکدام است؟جواب درست: update فهرست را تازه میکند؛ upgrade بستهها را
اول update تا apt بداند چه نسخههایی هست، بعد upgrade.
- update بستهها را بهروز میکند و upgrade فهرست را ← برعکس است.
- هر دو یک کار میکنند ← دو کار جدا هستند.
- upgrade سیستمعامل را به نسخهی جدید Ubuntu میبرد ← تغییر نسخهی توزیع کار do-release-upgrade است.
- update فقط بستههای امنیتی را نصب میکند ← update چیزی نصب نمیکند.
- upgrade بدون update هم همیشه آخرین نسخه را میگیرد ← با فهرست کهنه از نسخههای جدید خبر ندارد.
ping 1.1.1.1جواب میدهد ولیping example.comمیگوید «Name or service not known». مشکل کجاست؟جواب درست: DNS (مثلاً تنظیم resolv.conf)
دسترسی با IP سالم است؛ فقط تبدیل نام به IP شکست خورده.
- کارت شبکه یا درایور آن ← اگر کارت شبکه خراب بود، ping به IP هم جواب نمیداد.
- مسیر پیشفرض (default route) ← ping به IP بیرونی کار میکند، پس مسیر هست.
- فایروال ICMP را بسته ← ping به IP جواب گرفته، پس ICMP بسته نیست.
- کابل یا Wi-Fi ← اتصال برقرار است.
- سرور example.com الان خاموش است ← خطا قبل از رسیدن به سرور است: نام اصلاً پیدا نشده.
در
ss -tlnpسرویسی روی127.0.0.1:5432دیده میشود. از ماشین دیگری در شبکه به آن وصل میشوی؟جواب درست: نه؛ فقط از خود همین ماشین در دسترس است
127.0.0.1 آدرس loopback است؛ برای دسترسی از بیرون باید روی 0.0.0.0 یا IP کارت شبکه گوش بدهد.
- بله؛ پورت باز است ← گوش دادن روی loopback یعنی فقط محلی.
- بله، اگر فایروال باز باشد ← فایروال اینجا فرقی نمیکند؛ سرویس اصلاً روی کارت شبکه گوش نمیدهد.
- فقط با IPv6 ← IPv6 آدرس loopback جدای خودش را دارد (::1).
- فقط از ماشینهای همزیرشبکه ← هیچ ماشین دیگری به loopback این سیستم نمیرسد.
- بله، چون 127.0.0.1 آدرس عمومی سرور است ← loopback آدرس محلی است، نه عمومی.
nc -zv host 80میگوید «timed out» (نه «refused»). محتملترین علت؟جواب درست: فایروال بستهها را DROP میکند
فایروال بسته را بیصدا دور میریزد و جوابی برنمیگردد. refused یعنی میزبان رسید و گفت کسی گوش نمیدهد؛ timeout یعنی جوابی برنگشت.
- هیچ برنامهای روی پورت ۸۰ گوش نمیدهد ← این حالت «Connection refused» میدهد.
- DNS نام host را پیدا نمیکند ← خطای DNS پیام دیگری دارد و اصلاً به اتصال نمیرسد.
- nc نصب نیست ← خطای command not found میداد.
- پورت ۸۰ فقط برای root است ← به اتصال گرفتن از بیرون ربطی ندارد.
- سرور جواب داده ولی HTTP نیست ← nc -z فقط اتصال TCP را میسنجد و جواب گرفتن یعنی succeeded.
دربارهی ورود با کلید SSH کدامها درستاند؟چند جواب درست
جوابهای درست: کلید **عمومی** در
~/.ssh/authorized_keysروی سرور قرار میگیرد، کلید **خصوصی** فقط روی سیستم خودت میماند، با دسترسی 600سرور با کلید عمومی تو را به چالش میکشد و فقط کسی که کلید خصوصی دارد جواب درست میدهد.
- کلید خصوصی را روی سرور کپی میکنی ← کلید خصوصی هیچوقت نباید از سیستمت بیرون برود.
authorized_keysباید دسترسی 777 داشته باشد ← sshd فایلهای با دسترسی باز را رد میکند؛ 600 درست است.ssh-copy-idکلید خصوصی را به سرور میفرستد ← فقط کلید عمومی را میفرستد.- کلید عمومی را باید مثل رمز محرمانه نگه داشت ← کلید عمومی برای پخش شدن ساخته شده.
روی سرور دور، قبل از
sudo ufw enableچه باید کرد؟چند جواب درستجوابهای درست:
sudo ufw allow OpenSSH(یا پورت SSH خودت)، اگر پورت SSH را عوض کردهای، مطمئن شو همان پورت باز استبدون اجازهی SSH، فعال کردن فایروال اتصال خودت را قطع میکند و دیگر به سرور نمیرسی.
sudo ufw default allow incoming← همهی ورودیها را باز میکند و فایروال بیاثر میشود.- سرور را ریاستارت کن ← ریاستارت به قوانین ربطی ندارد.
- هیچ کاری؛ ufw اتصال SSH را همیشه استثنا میکند ← ufw چنین استثنای خودکاری ندارد.
sudo ufw disableو بعد دوباره enable ← قانونی برای SSH اضافه نمیکند.
کدام دستور بکاپ فشردهی پوشهی
siteرا با تاریخ امروز در نام فایل میسازد؟جواب درست:
tar -czf site-$(date +%F).tar.gz sitec=ساختن، z=gzip، f=نام فایل خروجی که بلافاصله بعدش میآید؛
$(date +%F)مثلاً 2026-11-08 میشود.tar -xzf site-$(date +%F).tar.gz site← x یعنی باز کردن، نه ساختن.tar -czf site site-$(date +%F).tar.gz← بعد از f باید نام فایل خروجی بیاید؛ اینجا site خروجی شده.gzip site > site-$(date +%F).tar.gz← gzip پوشه را فشرده نمیکند و tar نمیسازد.tar -czf site-date.tar.gz site← کلمهی date همانطور در نام میماند و تاریخ نیست.zip -r site-$(date +%F) site.tar.gz← ترتیب نام خروجی و ورودی zip بههم ریخته است.
خط crontab
* 2 * * * /opt/backup.shکی اجرا میشود؟جواب درست: هر دقیقه بین ۲:۰۰ و ۲:۵۹
یعنی ۶۰ بار در شب. ستونها: دقیقه ساعت روزماه ماه روزهفته. برای یک بار در ۲ بامداد باید
0 2 * * *بنویسی.- فقط یک بار، ساعت ۲:۰۰ بامداد ← ستون دقیقه * است، یعنی هر دقیقه.
- هر ۲ دقیقه یک بار، تمام روز ← این
*/2 * * * *است. - هر ۲ ساعت یک بار، سر ساعت ← این
0 */2 * * *است. - روز دوم هر ماه، نیمهشب ← روز ماه ستون سوم است که * است.
- سهشنبهها، هر دقیقه ← روز هفته ستون پنجم است که * است؛ ستون ساعت هم ۲ است، نه همهی ساعتها.
دربارهی crontab کدامها درستاند؟چند جواب درست
جوابهای درست:
%در دستور باید\%نوشته شود، وگرنه خط جدید حساب میشود، PATH در cron محدود است؛ مسیر کامل دستورها را بنویسمحیط cron خیلی کوچکتر از ترمینال است؛ برای همین
$(date +%F)بدون \ و دستورهای بدون مسیر کامل در cron خراب میشوند.- cron اول
~/.bashrcکاربر را میخواند ← cron محیط shell تعاملی را بار نمیکند. - خروجی همیشه خودکار در
/var/log/cron.outذخیره میشود ← خروجی را باید خودت ریدایرکت کنی. crontab -rفقط آخرین خط را پاک میکند ← کل crontab را بدون پرسیدن پاک میکند.- بعد از
crontab -eباید سرویس cron را ریاستارت کرد ← crontab -e تغییر را خودش اعمال میکند.
- cron اول
سرویسی بالا نمیآید. کدام کارها برای پیدا کردن علت درستاند؟چند جواب درست
جوابهای درست:
systemctl status <سرویس>،journalctl -u <سرویس> -e، تست فایل تنظیمات با ابزار خود برنامه (مثلnginx -t)اول خطا را بخوان: status و journal پیام دقیق را دارند و تست تنظیمات خط مشکلدار را نشان میدهد.
- ریبوت سرور ← بدون دانستن علت، همان خطا دوباره پیش میآید.
- پاک کردن فایل تنظیمات و نصب دوباره ← تنظیمات را از دست میدهی و علت را نمیفهمی.
chmod -R 777روی پوشهی برنامه ← یک حفرهی امنیتی تازه میسازد و معمولاً علت هم نیست.
برای سختکردن یک سرور تازه کدامها درستاند؟چند جواب درست
جوابهای درست: ورود فقط با کلید و
PasswordAuthentication no،PermitRootLogin noو کار با کاربر عادی و sudo، فایروال فقط با پورتهای لازم و نصب بهروزرسانیهای امنیتیسطح حمله را کم کن: ورود امن، دسترسی کمتر و پورتهای کمتر.
- خاموش کردن فایروال برای سرعت بیشتر ← فایروال اثر محسوسی روی سرعت ندارد و نبودنش خطرناک است.
- اجرای همهی سرویسها با root تا خطای دسترسی پیش نیاید ← نفوذ به یک سرویس یعنی کنترل کامل سرور.
chmod 777روی پوشههای وب ← هر کاربری فایلهای سایت را عوض میکند.