این آزمون چهار درس بخش «کار حرفهای» را میسنجد. جواب هر سؤال همان لحظه با توضیح نشان داده میشود و نتیجهات در همین مرورگر ذخیره میشود (پیشرفت من).
کدام دستور بکاپ فشردهی پوشهی site را میسازد؟
جواب درست: tar -czf site.tar.gz site
c = create، z = gzip، f = نام فایل (آخرین فلگ)؛ x باز میکند و t فقط فهرست میدهد.
قبل از باز کردن یک آرشیو tar.gz ناشناس چه میکنی؟
جواب درست: با tar -tzf آرشیو | head ببینم پوشهی بالایی دارد (جلوگیری از tarbomb) و در یک پوشهی تازه با -C باز میکنم
آرشیو بدون پوشهی بالایی فایلها را داخل پوشهی جاری میریزد و فایلهای همنام را بیخبر رونویسی میکند.
gzip report.txt را زدهای. چه شد؟
جواب درست: report.txt جایگزین report.txt.gz شد؛ برای نگهداشتن اصلی gzip -k
برخلاف tar، gzip روی یک فایل آن را عوض میکند.
چرا نام بکاپها را با تاریخ مینویسیم و بکاپ را آزمایش میکنیم؟
جواب درست: تا بدانیم کدام قدیمیتر است و مطمئن باشیم آرشیو سالم و قابلبازیابی است (tar -tzf، بازیابی آزمایشی)
بکاپی که هرگز بازیابی نشده، فقط یک فایل امیدوارکننده است.
پنج فیلد زمان cron به ترتیب؟
جواب درست: دقیقه، ساعت، روز ماه، ماه، روز هفته
مثلاً 30 8 * * 1-5: ۸:۳۰ صبح دوشنبه تا جمعه.
«* 2 * * *» چه میکند؟
جواب درست: هر دقیقهی ساعت ۲ (۶۰ بار)
برای یک بار در شب باید دقیقه را بنویسی: 0 2 * * *.
در یک خط crontab علامت % را چطور مینویسی؟
جواب درست: بهصورت \% (یا دستور را در یک اسکریپت بگذار)
% در cron یعنی خط جدید؛ بدون escape دستور بعد از آن بریده میشود.
کار cron در ترمینال تو درست کار میکند ولی در cron نه. محتملترین علت؟
جواب درست: محیط کوچک cron (SHELL=/bin/sh، بدون .bashrc، پوشهی جاری خانه)؛ مسیر کامل و SHELL/PATH را بنویس
و خروجی را ریدایرکت کن تا خطا را ببینی.
کجا میبینی cron کاری را اجرا کرد؟
جواب درست: grep CRON /var/log/syslog یا journalctl -u cron
و خروجی خود دستور را در فایل لاگی که ریدایرکت کردهای.
کدام دستور خطاهای یک سرویس را از یک ساعت اخیر نشان میدهد؟
جواب درست: journalctl -u nginx --since "1 hour ago" -p err
-u سرویس، --since زمان و -p err سطح را فیلتر میکند.
در لاگ یک سرویس «شکستخورده»، به کدام خط نزدیکتر به علت اصلی هستی؟
جواب درست: اولین خطای نزدیک زمان مشکل (مثلاً unknown directive)؛ آخری پیامد است
از اولین نشانهی خطا به جلو بخوان.
tail -f و tail -F برای لاگی که logrotate میچرخاند؟
جواب درست: -f به فایل قدیمی چسبیده میماند و ساکت میشود؛ -F اسم را دنبال میکند و فایل تازه را مییابد
برای لاگهای چرخان همیشه tail -F.
dmesg چه چیزی نشان میدهد؟
جواب درست: پیامهای بافر هسته: سختافزار، خطاهای دیسک، OOM و درایورها
برای خطای دیسک و OOM killer اول dmesg را ببین.
logrotate چرا لازم است؟
جواب درست: فایلهای لاگ را میچرخاند و فشرده میکند و تعدادشان را محدود میکند تا دیسک پر نشود
قاعدهها در /etc/logrotate.d و اجرا با timer روزانه.
در پروژهی سرور تازه، چرا کاربر sudo شخصی میسازیم و با root کار روزمره نمیکنیم؟
جواب درست: هر کار مدیریتی با نام صاحبش ثبت میشود و دسترسی هر نفر جدا قابلکنترل است
اشتباه یا نفوذ هم با دسترسی کامل محدود میشود.
پیش از بستن ورود با رمز در sshd مهمترین کار؟
جواب درست: ورود با کلید را در یک نشست دوم آزمایش کنم (نشست اول باز بماند) و sshd -t را قبل از restart بزنم
اگر کلید کار نکند و نشستها بسته باشند، فقط کنسول میماند.
در فایروال سرور دور، کدام ترتیب درست است؟
جواب درست: ufw allow OpenSSH و بعد ufw enable
سیاست پیشفرض ورودیها را رد میکند؛ بدون قاعدهی SSH اتصالهای جدید ssh هم رد میشوند.
fail2ban میگوید «Currently banned: 1» ولی مهاجم هنوز وصل میشود. اول چه میکنی؟
جواب درست: لاگ fail2ban (/var/log/fail2ban.log) را میخوانم (شاید دستور بن، مثلاً nft، اجرا نشده) و از بیرون دوباره آزمایش میکنم
همیشه از بیرون آزمایش کن و علت را از لاگ بخوان.
با آنچه در این بخش آموختی یک بکاپ خودکار کامل بساز (روی ماشین تمرینیات):
۱. اسکریپت /usr/local/bin/lx-nightly.sh: از /srv/data با tar -czf بکاپ فشردهی تاریخدار در /var/backups/nightly بسازد، *.tmp را کنار بگذارد، سلامت آرشیو را با tar -tzf بسنجد و فقط ۳ نسخهی آخر را نگه دارد. موفقیت یا شکست را با logger -t nightly (شکست با سطح user.err) ثبت کند.
۲. با cron (crontab کاربر root) اجرایش کن. چون برای ساعت ۲ شب نمیشود صبر کرد، زمان را «دو دقیقهی دیگر» بگذار و خروجی را در /var/log/lx-nightly.log ببر.
۳. بعد از اجرا ثابت کن: بکاپ ساخته شد، cron اجرا را در syslog ثبت کرد و journalctl -t nightly پیام موفقیت را دارد.
۴. برای /var/log/lx-nightly.log یک قاعدهی logrotate (حداکثر ۴ نسخه، فشرده) بنویس و با logrotate -d آزمایش کن.
۵. خرابی عمدی: /srv/data را موقتاً با mv جابهجا کن، اسکریپت را دستی اجرا کن و ثابت کن journalctl -t nightly -p err علت را نشان میدهد؛ بعد درستش کن.
۶. همهچیز را پاک کن.
راهنمایی
برای زمان cron: date -d '+2 minutes' '+%-M %-H'. در خود اسکریپت % مشکلی ندارد؛ در crontab فقط خود اسکریپت را صدا بزن. برای نگهداشتن ۳ نسخه: ls -1t ... | tail -n +4 | xargs -r rm. برای خطا: logger -t nightly -p user.err "...". برای قاعدهی logrotate حتماً su root adm را (اگر خطای insecure permissions دیدی) بگذار.
راهحل
sudo mkdir -p /srv/data/app /srv/data/tmpecho "دادهی مهم" > /srv/data/app/db.txtecho "موقت" > /srv/data/tmp/cache.tmpsudo tee /usr/local/bin/lx-nightly.sh > /dev/null <<'EOF'#!/bin/bashsrc=/srv/datadest=/var/backups/nightlymkdir -p "$dest"f="$dest/data-$(date +%F_%H%M).tar.gz"if [ ! -d "$src" ]; then logger -t nightly -p user.err "منبع $src وجود ندارد؛ بکاپ انجام نشد" echo "$(date '+%F %T') خطا: $src وجود ندارد" exit 1fiif tar -czf "$f" --exclude='*.tmp' -C "$(dirname "$src")" "$(basename "$src")" && tar -tzf "$f" > /dev/null; then logger -t nightly "بکاپ سالم ساخته شد: $f" echo "$(date '+%F %T') بکاپ ساخته شد: $f"else logger -t nightly -p user.err "ساخت یا آزمایش بکاپ شکست خورد: $f" echo "$(date '+%F %T') خطا در بکاپ" exit 1fils -1t "$dest"/data-*.tar.gz | tail -n +4 | xargs -r rm -vEOFsudo chmod +x /usr/local/bin/lx-nightly.shwhen=$(date -d '+2 minutes' '+%-M %-H')echo "$when * * * /usr/local/bin/lx-nightly.sh >> /var/log/lx-nightly.log 2>&1" | crontab -u root -echo "== crontab:"; crontab -lecho "(صبر تا اجرای cron...)"sleep 170echo "== ۳) خروجی کار:"; cat /var/log/lx-nightly.logecho "== بکاپها:"; ls /var/backups/nightlyecho "== محتوای بکاپ (فایل cache.tmp نباید باشد):"; tar -tzf /var/backups/nightly/data-*.tar.gzecho "== cron در syslog:"; grep CRON /var/log/syslog | grep lx-nightly | tail -1 | sed -E 's/^[^ ]+ server //' | cut -c1-110echo "== journal با برچسب:"; journalctl -t nightly --no-pager -o cat | tail -1sudo crontab -u root -recho "== ۴) قاعدهی logrotate"sudo tee /etc/logrotate.d/lx-nightly > /dev/null <<'EOF'/var/log/lx-nightly.log { weekly rotate 4 compress missingok notifempty su root adm}EOFlogrotate -d /etc/logrotate.d/lx-nightly 2>&1 | grep -E 'considering|log does not need|rotating pattern' | head -2echo "== ۵) خرابی عمدی"sudo mv /srv/data /srv/data-broken/usr/local/bin/lx-nightly.shsleep 1echo "-- journalctl -t nightly -p err:"; journalctl -t nightly -p err --no-pager -o cat | tail -1sudo mv /srv/data-broken /srv/data/usr/local/bin/lx-nightly.sh | head -1echo "== ۶) پاکسازی"sudo rm -rf /srv/data /var/backups/nightly /var/log/lx-nightly.log* /etc/logrotate.d/lx-nightly /usr/local/bin/lx-nightly.sh== crontab:14 8 * * * /usr/local/bin/lx-nightly.sh >> /var/log/lx-nightly.log 2>&1(صبر تا اجرای cron...)== ۳) خروجی کار:2026-10-04 08:14:01 بکاپ ساخته شد: /var/backups/nightly/data-2026-10-04_0814.tar.gz== بکاپها:data-2026-10-04_0814.tar.gz== محتوای بکاپ (فایل cache.tmp نباید باشد):data/data/app/data/app/db.txtdata/tmp/== cron در syslog:CRON[18174]: (root) CMD (/usr/local/bin/lx-nightly.sh >> /var/log/lx-nightly.log 2>&1)== journal با برچسب:بکاپ سالم ساخته شد: /var/backups/nightly/data-2026-10-04_0814.tar.gz== ۴) قاعدهی logrotaterotating pattern: /var/log/lx-nightly.log weekly (4 rotations)considering log /var/log/lx-nightly.log== ۵) خرابی عمدی2026-10-04 08:15:45 خطا: /srv/data وجود ندارد-- journalctl -t nightly -p err:منبع /srv/data وجود ندارد؛ بکاپ انجام نشد2026-10-04 08:15:46 بکاپ ساخته شد: /var/backups/nightly/data-2026-10-04_0815.tar.gz== ۶) پاکسازی