ویرایش فایل با nano و vim

توی این درس یاد می‌گیری روی سروری که محیط گرافیکی ندارد، فایل تنظیمات را ویرایش کنی. با nano شروع می‌کنی که ساده است و میانبرهایش پایین صفحه نوشته شده (Ctrl+O ذخیره، Ctrl+X خروج)، بعد vim را یاد می‌گیری که روی هر سروری هست و حالت‌های مختلف دارد: Normal (حرکت و دستور)، Insert (تایپ) و Command (دستورهایی مثل :w، :wq، :q!). جستجو با /word و جایگزینی هم می‌آید. برای اینکه ببینی ویرایشگرها چه شکلی‌اند، صفحه‌ی واقعی nano و vim را (از یک ترمینال مجازی) در هر مرحله نشان می‌دهم.

مسئله: سرور محیط گرافیکی ندارد

روی لپ‌تاپ فایل را با یک ویرایشگر گرافیکی (مثل VS Code) باز می‌کنی. روی سرور فقط یک ترمینال داری و باید فایلی مثل /etc/ssh/sshd_config یا nginx.conf را عوض کنی. پس باید حداقل یک ویرایشگر داخل ترمینال بلد باشی. و مهم‌تر از آن: وقتی تصادفاً در vim گیر کنی (که برای همه اتفاق می‌افتد) بدانی چطور خارج شوی.

تشبیه: دو نوع دفتر

nano مثل یک دفترچه‌ی ساده است: باز می‌کنی، می‌نویسی و فهرست کارهایی که می‌شود کرد (ذخیره، خروج، جستجو) پایین صفحه چاپ شده. vim مثل یک دستگاه تایپ حرفه‌ای است با پدال‌های متعدد: در ابتدا گیج‌کننده است (چون «حالت» دارد: یک حالت برای حرکت و دستور، یک حالت برای تایپ)، ولی وقتی عادت کردی، خیلی سریع‌تر می‌شود و روی هر سروری هست.

nano همیشه در حالت تایپ است و میانبرها پایین صفحه‌اند. vim سه حالت اصلی دارد و با Esc همیشه به Normal برمی‌گردی.

مثال‌های عملی

در این درس ویرایشگرها را داخل یک ترمینال مجازی (tmux) اجرا کرده‌ام و صفحه‌ی واقعی‌شان را در هر مرحله با tmux capture-pane گرفته‌ام؛ پس چیزی که می‌بینی همان چیزی است که روی ترمینال خودت می‌آید. دو تابع کمکی برای شروع و گرفتن صفحه:

mkdir -p ~/ed && cd ~/ed
run_in_tmux() { tmux -u kill-server 2>/dev/null; tmux -u new-session -d -s ed -x 66 -y 12 "$@"; sleep 1; }
screen() { tmux capture-pane -t ed -p | sed -e :a -e '/^[[:space:]]*$/{$d;N;ba' -e '}'; }
echo "توابع کمکی آماده شد (run_in_tmux و screen)"

توابع کمکی آماده شد (run_in_tmux و screen)

(این تابع‌ها فقط برای ساختن این درس‌اند؛ تو فقط ترمینال را باز می‌کنی و ویرایشگر را می‌زنی.)

مثال ۱: کدام ویرایشگر روی این سیستم پیش‌فرض است؟

echo "EDITOR=${EDITOR:-تنظیم نشده}"
command -v nano vim vi
readlink -f "$(command -v editor)"

EDITOR=تنظیم نشده
/usr/bin/nano
/usr/bin/vim
/usr/bin/vi
/usr/bin/nano

دستور editor در Ubuntu به ویرایشگر پیش‌فرض اشاره می‌کند (معمولاً nano). برنامه‌هایی مثل crontab -e و sudoedit از متغیر EDITOR یا همین پیش‌فرض استفاده می‌کنند. تغییرش: export EDITOR=vim یا sudo update-alternatives --config editor.

مثال ۲: nano، صفحه‌ی اول

برای باز کردن یا ساختن فایل: nano hello.txt. صفحه این شکلی است:

cd ~/ed
export LANG=C.UTF-8
run_in_tmux nano hello.txt
screen

  GNU nano 7.2                 hello.txt








                           [ New File ]
^G Help      ^O Write Out ^W Where Is  ^K Cut       ^T Execute
^X Exit      ^R Read File ^\ Replace   ^U Paste     ^J Justify

بالا نام برنامه و فایل؛ وسط فضای تایپ؛ پایین نوار میانبرها. علامت ^ یعنی کلید Ctrl (مثلاً ^X یعنی Ctrl+X). M- یعنی کلید Alt (Meta). چون nano همیشه در حالت تایپ است، مستقیم می‌نویسی. خط تازه بنویس و دوباره صفحه را ببین:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed "hello from nano" Enter "second line"
sleep 0.5
screen

  GNU nano 7.2                 hello.txt *
hello from nano
second line







^G Help      ^O Write Out ^W Where Is  ^K Cut       ^T Execute
^X Exit      ^R Read File ^\ Replace   ^U Paste     ^J Justify

بالا کنار اسم فایل یک ستاره (*) آمده: یعنی ذخیره نشده. برای ذخیره Ctrl+O (Write Out) را می‌زنی و nano اسم فایل را می‌پرسد:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed C-o
sleep 0.5
screen | tail -5

File Name to Write: hello.txt
^G Help         M-D DOS Format  M-A Append      M-B Backup File
^C Cancel       M-M Mac Format  M-P Prepend     ^T Browse

با Enter اسم را تأیید می‌کنی. سپس با Ctrl+X خارج می‌شوی؛ (اگر ذخیره نشده باشد می‌پرسد «ذخیره شود؟» و با y/n جواب می‌دهی):

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed Enter C-x
sleep 0.5
echo "--- محتوای فایل ذخیره‌شده:"
cat hello.txt

--- محتوای فایل ذخیره‌شده:
hello from nano
second line

مثال ۳: میانبرهای مهم nano

میانبر	کار
`Ctrl+O`	ذخیره (Write Out)
`Ctrl+X`	خروج (با پرسش ذخیره اگر لازم باشد)
`Ctrl+W`	جستجو (Where is)؛ با `Alt+W` نتیجه‌ی بعدی
`Ctrl+\`	جایگزینی (Replace)
`Ctrl+K`	بریدن خط فعلی
`Ctrl+U`	چسباندن (آنچه بریده‌ای)
`Ctrl+_`	رفتن به شماره‌ی خط
`Alt+U` / `Alt+E`	واگرد (undo) / تکرار (redo)
`Ctrl+G`	راهنما
`Ctrl+C`	نمایش شماره‌ی خط و ستون

دو دستور هنگام اجرای nano مفید است: nano -l فایل (شماره‌ی خط) و nano +15 فایل (باز کردن مستقیم روی خط ۱۵).

⚡ بررسی سریع

در nano کلید ^X یعنی…

مثال ۴: vim، حالت Normal

برای باز کردن: vim demo.txt. اول فایلی با سه خط می‌سازیم و باز می‌کنیم:

cd ~/ed
printf 'line one\nline two\nline three\n' > demo.txt
run_in_tmux vim demo.txt
screen

line one
line two
line three
~
~
~
~
~
~
~
~
"demo.txt" 3L, 29B                              1,1           All

وقتی vim باز می‌شود در حالت Normal است: هر کلیدی که می‌زنی یک دستور است، نه تایپ متن! خط آخر (statusline) اسم فایل و تعداد خط/بایت و جای مکان‌نما (1,1 یعنی خط ۱ ستون ۱) را نشان می‌دهد. خطوط ~ یعنی «بعد از آخر فایل».

مهم‌ترین قاعده‌ی vim: Esc همیشه تو را به حالت Normal برمی‌گرداند. اگر نمی‌دانی در کدام حالتی، دو بار Esc بزن.

مثال ۵: حالت Insert، تایپ

برای تایپ باید وارد Insert شوی: کلید i (insert قبل از مکان‌نما)، a (بعد)، o (خط جدید زیر خط فعلی). مثلاً G (برو به آخر فایل) و o و تایپ:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed G o "added with vim"
sleep 0.4
screen

line one
line two
line three
added with vim
~
~
~
~
~
~
~
-- INSERT --                                    4,15          All

پایین -- INSERT -- نشان می‌دهد در حالت تایپ هستی. حالا Esc را بزن تا برگردی به Normal:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed Escape
sleep 0.3
screen | tail -2

~
                                                4,14          All

-- INSERT -- رفت. (ستون ۱۴ چون مکان‌نما روی آخرین حرف است.)

مثال ۶: حالت Command، ذخیره و خروج

از Normal با : وارد Command mode می‌شوی (یک خط در پایین صفحه). مهم‌ترین دستورها:

دستور	کار
`:w`	ذخیره (write)
`:q`	خروج (اگر تغییر ذخیره‌نشده نباشد)
`:wq` یا `ZZ`	ذخیره و خروج
`:q!`	خروج بدون ذخیره (دور ریختن تغییرها)
`:w نام`	ذخیره با نام دیگر

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed ":" "wq" Enter
sleep 0.5
echo "--- محتوای فایل بعد از :wq:"
cat demo.txt

--- محتوای فایل بعد از :wq:
line one
line two
line three
added with vim

خط جدید ذخیره شد. حالا ببین اگر بدون ذخیره بخواهی خارج شوی چه می‌شود:

cd ~/ed
run_in_tmux vim demo.txt
tmux send-keys -t ed G o "temporary change" Escape
sleep 0.3
tmux send-keys -t ed ":" "q" Enter
sleep 0.4
screen | tail -2

E37: No write since last change (add ! to override)
Press ENTER or type command to continue

vim جلوی خروج را گرفت: E37: No write since last change (add ! to override). برای دور ریختن تغییرها :q! را می‌زنی:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed ":" "q!" Enter
sleep 0.5
echo "--- فایل بدون تغییر ماند:"
cat demo.txt

--- فایل بدون تغییر ماند:
line one
line two
line three
added with vim

مثال ۷: جستجو در vim، `/word`

در حالت Normal، / جستجو را شروع می‌کند:

cd ~/ed
run_in_tmux vim demo.txt
tmux send-keys -t ed "/two" Enter
sleep 0.4
screen | tail -3

~
~
/two                                            2,6           All

مکان‌نما روی two رفت (خط ۲). با n نتیجه‌ی بعدی، N قبلی، و ?متن جستجو به‌سمت بالا. اگر به آخر برسد از اول ادامه می‌دهد (search hit BOTTOM, continuing at TOP). جستجو به حروف کوچک و بزرگ حساس است؛ با :set ignorecase یا \c در جستجو بی‌حساسش کن.

مثال ۸: ویرایش در Normal، حذف، کپی و واگرد

در حالت Normal هر کلید یک دستور است. چند مورد پرکاربرد:

کلید	کار
`h j k l`	چپ، پایین، بالا، راست (یا کلیدهای جهت‌دار)
`w` / `b`	کلمه‌ی بعد / قبل
`0` / `$`	اول / آخر خط
`gg` / `G`	اول / آخر فایل
`x`	حذف یک حرف
`dd`	حذف (برش) کل خط
`yy` / `p`	کپی خط / چسباندن زیر خط فعلی
`u` / `Ctrl+r`	واگرد / تکرار
`o` / `O`	خط جدید زیر / بالای خط فعلی و ورود به Insert
`A`	رفتن به آخر خط و Insert
`.`	تکرار آخرین تغییر

آزمایش: خط دوم را حذف کن (dd پس از رفتن با j) و یکی را کپی/چسباندن:

cd ~/ed
tmux send-keys -t ed Escape ":" "q!" Enter
sleep 0.3
printf 'one\ntwo\nthree\n' > nums.txt
run_in_tmux vim nums.txt
tmux send-keys -t ed j dd
sleep 0.3
screen | head -3
echo "--- yy (کپی خط فعلی) و p (چسباندن):"
tmux send-keys -t ed yy p
sleep 0.3
screen | head -4
echo "--- u (واگرد):"
tmux send-keys -t ed u
sleep 0.3
screen | head -3
tmux send-keys -t ed ":" "q!" Enter
sleep 0.3

one
three
~
--- yy (کپی خط فعلی) و p (چسباندن):
one
three
three
~
--- u (واگرد):
one
three
~

بعد از dd خط two رفت؛ yy + p خط فعلی (three) را کپی و زیرش چسباند؛ u آخرین تغییر (چسباندن) را برگرداند. هر دستور را می‌توانی با عدد تکرار کنی: 3dd سه خط حذف می‌کند، 5j پنج خط پایین می‌رود.

مثال ۹: جایگزینی، `:s`

جایگزینی با دستور Command: :s/قدیم/جدید/ (در خط فعلی، اولین مورد) یا :%s/قدیم/جدید/g (در همه‌ی فایل، همه‌ی موارد). چون این‌ها دستور ex هستند، می‌توانی بدون صفحه، به‌صورت اسکریپتی هم اجرایشان کنی (vim -es):

cd ~/ed
printf 'port 80\nserver port 80 enabled\nname=web\n' > conf.txt
echo "--- قبل:"; cat conf.txt
vim -es -u NONE conf.txt <<'LXEOF'
:%s/80/8080/g
:wq
LXEOF
echo "--- بعد از :%s/80/8080/g :"; cat conf.txt

--- قبل:
port 80
server port 80 enabled
name=web
--- بعد از :%s/80/8080/g :
port 8080
server port 8080 enabled
name=web

هر 80 به 8080 تبدیل شد. در vim تعاملی همین را در حالت Normal با :%s/80/8080/g و Enter می‌نویسی؛ با c در آخر (/gc) برای هر مورد تأیید می‌گیرد.

مثال ۱۰: اشتباه رایج، تایپ دستور در حالت Insert

اگر فراموش کنی از Insert خارج شوی و :wq بنویسی، vim آن را به‌عنوان متن می‌پذیرد:

cd ~/ed
run_in_tmux vim notes.txt
tmux send-keys -t ed i "hello" ":wq"
sleep 0.4
screen | head -3
echo "..."
screen | tail -1
tmux send-keys -t ed Escape ":" "q!" Enter
sleep 0.3

hello:wq
~
~
...
-- INSERT --                                    1,9           All

متن hello:wq در خود فایل نوشته شد و خبری از ذخیره نیست (پایین هنوز -- INSERT -- است). راه‌حل: Esc و بعد :wq. و اگر گیر کردی: Esc Esc سپس :q! (خروج بدون ذخیره).

مثال ۱۱: ویرایش فایل‌های سیستم، `sudo`

فایل‌های /etc مال root هستند. با sudo باز کن، و قبل از ویرایش یک کپی بگیر:

sudo cp /etc/hostname /etc/hostname.bak
ls -l /etc/hostname /etc/hostname.bak | awk '{print $1, $3, $9}'
echo "ویرایش واقعی: sudo nano /etc/hostname  (یا sudoedit /etc/hostname)"
sudo rm /etc/hostname.bak

-rw-r--r-- root /etc/hostname
-rw-r--r-- root /etc/hostname.bak
ویرایش واقعی: sudo nano /etc/hostname  (یا sudoedit /etc/hostname)

sudoedit (یا sudo -e) امن‌تر است: ویرایشگر را با کاربر عادی روی یک کپی اجرا می‌کند و بعد جایگزین می‌کند. بعد از ویرایش تنظیمات سرویس‌ها، قبل از ریستارت درستی را بسنج (مثلاً nginx -t، sshd -t)؛ در درس‌های بعد.

tmux -u kill-server 2>/dev/null; echo "ترمینال مجازی بسته شد"

ترمینال مجازی بسته شد

پشت پرده: چرا vim حالت دارد؟

vim از ویرایشگر vi (۱۹۷۶) می‌آید که برای ترمینال‌هایی بدون ماوس و بدون کلیدهای Ctrl/Alt پیچیده ساخته شد. ایده: به‌جای فشردن چند کلید همزمان (Ctrl+…)، حالت را عوض کن تا هر حرف ساده یک دستور شود. در Normal هر حرف یک عمل است (dd حذف خط، w یک کلمه جلو)، و دستورها مثل «جمله»اند: عمل + حرکت (d حذف + w کلمه = dw، d3w، d$ تا آخر خط). همین ترکیب‌پذیری باعث می‌شود ویرایش‌های بزرگ با چند کلید انجام شود.

برای فرق vi و vim: روی بسیاری سرورها vi در واقع یک نسخه‌ی کم‌امکانات vim (vim-tiny) یا یک لینک است؛ اصول یکی است. nano از پروژه‌ی GNU است و برای سادگی ساخته شد. هیچ‌کدام بهتر مطلق نیستند: nano برای ویرایش‌های کوتاه و vim برای کار زیاد.

دو ویرایشگر دیگر که شاید ببینی: emacs (قدرتمند، با میانبرهای Ctrl/Alt) و micro (مثل nano ولی مدرن‌تر). و ویرایش از راه دور با VS Code (Remote-SSH) روی لپ‌تاپ هم رایج است، ولی دانستن nano/vim همیشه لازم می‌ماند.

جدول‌های مرجع

می‌خواهم…	nano	vim
باز کردن	`nano file.txt`	`vim file.txt`
تایپ	همیشه فعال	`i` (و `a`، `o`)
ذخیره	`Ctrl+O` Enter	`:w`
خروج	`Ctrl+X`	`:q`
ذخیره و خروج	`Ctrl+O` Enter `Ctrl+X`	`:wq` یا `ZZ`
خروج بدون ذخیره	`Ctrl+X` سپس `n`	`:q!`
جستجو	`Ctrl+W`	`/متن`
جایگزینی	`Ctrl+\`	`:%s/قدیم/جدید/g`
حذف خط	`Ctrl+K`	`dd`
واگرد	`Alt+U`	`u`
رفتن به خط N	`Ctrl+_`	`:N` یا `NG`

حالت vim	ورود	خروج
Normal	`Esc`	—
Insert	`i`، `a`، `o`	`Esc`
Command	`:` (از Normal)	Enter یا `Esc`
Visual	`v` (از Normal)	`Esc`

اشتباهات رایج

۱) تایپ در حالت Normal vim

مثال ۱۰ برعکسش را دیدی؛ و اگر در Normal چیزی تایپ کنی هر حرف یک دستور می‌شود و متن به‌هم می‌ریزد. راه‌حل: اول i؛ و برای خروج از هر شک: Esc.

۲) گیر کردن و ندانستن راه خروج

برای خروج از vim: Esc و بعد :q! (بدون ذخیره) یا :wq (با ذخیره). برای nano: Ctrl+X.

۳) ویرایش فایل بدون دسترسی نوشتن

echo "تلاش برای نوشتن در یک فایل فقط‌خواندنی:"
echo test >> /etc/hostname

تلاش برای نوشتن در یک فایل فقط‌خواندنی:
bash: /etc/hostname: Permission denied

با کاربر عادی نمی‌توانی /etc/hostname را بنویسی (Permission denied)؛ ویرایشگر هم همین را می‌گوید. راه‌حل: sudo nano فایل یا sudoedit فایل.

۴) ویرایش فایل بدون بکاپ

اگر تنظیم nginx یا sshd را خراب کنی و بکاپ نداری، برگشت سخت است. راه‌حل: sudo cp فایل فایل.bak قبل از ویرایش (درس قبل: cp file{,.bak}).

۵) مشکل زبان فارسی در ترمینال

نمایش متن راست‌به‌چپ در ترمینال‌ها محدود است (حروف جدا یا ترتیب وارونه). برای فایل‌های تنظیمات و کد از انگلیسی استفاده کن و متن فارسی را در ویرایشگر مناسب (مثل VS Code) بنویس.

تمرین

✎ تمرینآسان

بدون باز کردن ویرایشگر، یک فایل note.txt با یک خط بنویس (با echo) و بعد با nano معادلش را توصیف کن: چه کلیدهایی را به‌ترتیب می‌زنی تا یک خط بنویسی، ذخیره کنی و خارج شوی؟

دیدن جواب

echo "خط اول من" > note.txt
cat note.txt

خط اول من

در nano: nano note.txt، تایپ «خط اول من»، Ctrl+O، Enter (تأیید نام)، Ctrl+X.

✎ تمرینمتوسط

تمرین اصلی: یک فایل را در vim باز کن، یک خط اضافه کن و ذخیره کن. فایل todo.txt با دو خط بساز، در vim باز کن (G برای آخر، o برای خط جدید)، خط «خرید نان» را اضافه کن، Esc و :wq بزن و محتوا را نشان بده.

دیدن جواب

mkdir -p ~/ed2 && cd ~/ed2
tmux -u kill-server 2>/dev/null
printf 'task one\ntask two\n' > todo.txt
tmux -u new-session -d -s ed2 -x 60 -y 8 "vim todo.txt"
sleep 1
tmux send-keys -t ed2 G o "buy bread" Escape ":" "wq" Enter
sleep 0.6
cat todo.txt
tmux -u kill-server 2>/dev/null

task one
task two
buy bread

(برای نمایش بهتر از انگلیسی استفاده کردم؛ در ترمینال خودت هر متنی می‌نویسی.)

✎ تمرینسخت

با vim در حالت اسکریپتی (vim -es) فایل app.conf را طوری تغییر بده که debug=false به debug=true تبدیل شود و یک خط log_level=info به آخر فایل اضافه شود؛ پس از آن محتوا را نشان بده. (راهنما: دستور ex :$put ='متن' یا :$a… ساده‌ترین: :$put ='log_level=info'.)

دیدن جواب

printf 'name=web\ndebug=false\nport=80\n' > app.conf
vim -es -u NONE app.conf <<'LXEOF'
:%s/debug=false/debug=true/
:$put ='log_level=info'
:wq
LXEOF
cat app.conf

name=web
debug=true
port=80
log_level=info

:$put ='...' متن را بعد از آخرین خط ($) می‌گذارد.

آزمونک

؟ آزمونک

در vim برای شروع تایپ چه می‌کنی؟
خروج از vim بدون ذخیره‌ی تغییرها؟
اگر در vim گیر کرده‌ای و نمی‌دانی در چه حالتی هستی؟
در nano علامت ^O یعنی…
:%s/80/8080/g چه می‌کند؟
قبل از ویرایش یک فایل تنظیمات مهم چه کار می‌کنی؟

جمع‌بندی

روی سرور بدون محیط گرافیکی باید یک ویرایشگر ترمینالی بلد باشی: nano (ساده، میانبرها پایین صفحه) و vim (همه‌جا).
nano: بنویس، Ctrl+O Enter ذخیره، Ctrl+X خروج، Ctrl+W جستجو، Ctrl+K/Ctrl+U برش و چسباندن.
vim سه حالت دارد: Normal (دستور)، Insert (i/a/o، تایپ)، Command (:)؛ Esc همیشه به Normal برمی‌گرداند.
ذخیره/خروج در vim: :w، :q، :wq (یا ZZ)، :q! (بدون ذخیره)؛ جستجو /word و n؛ جایگزینی :%s/a/b/g.
فایل‌های سیستمی با sudo (یا sudoedit) و بعد از گرفتن بکاپ ویرایش شوند.
هر حرفی که در Normal می‌زنی دستور است؛ اگر تایپ نمی‌شود، احتمالاً در Insert نیستی.

برگه‌ی تقلب این درس

دستور	کاری که می‌کند
`nano file`	باز کردن/ساختن فایل با nano
`Ctrl+O ، Enter ، Ctrl+X`	nano: ذخیره و خروج
`Ctrl+W`	nano: جستجو
`vim file`	باز کردن با vim
`i / Esc`	vim: ورود به Insert / برگشت به Normal
`:w :q :wq :q!`	vim: ذخیره، خروج، هر دو، خروج بدون ذخیره
`/word n N`	vim: جستجو و پرش بین نتایج
`dd yy p u`	vim: حذف خط، کپی خط، چسباندن، واگرد
`:%s/old/new/g`	vim: جایگزینی در کل فایل
`sudo cp f f.bak && sudo nano f`	بکاپ و ویرایش فایل سیستمی

ویرایش فایل با nano و vim

مسئله: سرور محیط گرافیکی ندارد

تشبیه: دو نوع دفتر

مثال‌های عملی

مثال ۱: کدام ویرایشگر روی این سیستم پیش‌فرض است؟

مثال ۲: nano، صفحه‌ی اول

مثال ۳: میانبرهای مهم nano

مثال ۴: vim، حالت Normal

مثال ۵: حالت Insert، تایپ

مثال ۶: حالت Command، ذخیره و خروج

مثال ۷: جستجو در vim، /word

مثال ۸: ویرایش در Normal، حذف، کپی و واگرد

مثال ۹: جایگزینی، :s

مثال ۱۰: اشتباه رایج، تایپ دستور در حالت Insert

مثال ۱۱: ویرایش فایل‌های سیستم، sudo

پشت پرده: چرا vim حالت دارد؟

جدول‌های مرجع

اشتباهات رایج

۱) تایپ در حالت Normal vim

۲) گیر کردن و ندانستن راه خروج

۳) ویرایش فایل بدون دسترسی نوشتن

۴) ویرایش فایل بدون بکاپ

۵) مشکل زبان فارسی در ترمینال

تمرین

آزمونک

جمع‌بندی

مثال ۷: جستجو در vim، `/word`

مثال ۹: جایگزینی، `:s`

مثال ۱۱: ویرایش فایل‌های سیستم، `sudo`